|
OCR
OCR
Büyüsü
Yazıya Dönüşen Resimler
Eğer elinizin altında
bilgisayarda yazılması gereken yüzlerce sayfalık belge
bulunuyorsa, maalesef sadece iki seçeneğiniz var: Ya günlerce,
sabah akşam demeden bunları yazacaksınız ya da belgenin tümünü OCR
tekniği ile okutarak tüm işi bir günde bitireceksiniz. Seçim
sizin!
• Bilgisayarınızın içinde bulunan
donanımlar ve yüklemiş olduğunuz yazılımların hepsi, tek bir amaç
doğrultusunda, kullanıcıların işlerini kolaylaştırmak için
üretilmiş yardımcılardır. Bir donanım parçası olan yazıcı, sizi
tüm belgeleri oturup el ile yazmaktan kurtarırken, bir yazılım
olan Word ise yazıya istediğiniz şekli vermenizi sağlar... Sonuçta
donanımlar ve bunları kullanmak için yazılmış olan yazılımlar hep
ikili olarak çalışarak işlerinizi kısa zamanda, hatasız ve
zahmetsiz bir şekilde tamamlamanıza yardımcı olurlar.
Size çok zaman kazandıracak
muhteşem teknoloji: OCR
Donanım olarak tarayıcı
ve OCR yazılımları da işte bu ikililer içinde yer alır. Optical
Character Recognization (optik karakter tanıma) kelimelerinin baş
harflerinden oluşan OCR teknolojisi, kısaca resim formatındaki
herhangi bir dosya içindeki yazıyı tanıyarak sonradan tekrar
düzenlenebilecek metin biçimine dönüştürebilir. Yani eğer
elinizde, içinde yazı bulunan bir JPG, GIF, TIF ya da BMP dosyası
varsa OCR teknolojisi bunu içinden çıkartıp TXT ya da DOC olarak
kaydedebilir.
Tabii ki bu resim dosyasını elde etmek için bir de tarayıcıya
ihtiyacınız olacak. Bu şekilde önce herhangi bir kitabı, dergiyi
ya da kağıt üzerine yazılmış yazıyı tarayıcınızı kullanarak
bilgisayara bir resim dosyası olarak aktardıktan sonra
kullandığınız OCR yazılımı diğer tüm işlemleri yapacaktır.
Hesaplayacak olursanız bir A4 sayfasının bilgisayara aktarılması;
taranması için ortalama 40, 45 sn. ve
karakterlerin tanımlanması için de l dakika olacak şekilde 2,
hataların düzeltilmesini de eklerseniz ortalama 2,5 dakika içinde
bitecektir. 10 parmak klavye kullanan profesyonellerin bile zor
eriştiği bu süre, özellikle bu konuda çok iyi değilseniz gerçekten
muhteşem olarak nitelendirilebilir.
Çalışacağınız dile göre OCR
yazılımının seçimi önemli
Ancak öncelikle yapmanız gereken
bazı ayarlar ve bilmeniz gereken bazı ön bilgiler mevcut. Bu
konuda ilk dikkat etmeniz gereken, tarayacağınız metinlerin diline
uygun bir OCR programı seçmek olmalıdır. Bu konuda özellikle Fine
Reader ve Recognita gibi yazılımlar, destekledikleri dillerin
fazlalığı açısından başı çekmektedirler. Bu yazılımların yanında
eğer İngilizce metinler ile ağırlıklı olarak çalışacağınızı
düşünüyorsanız, Text Bridge ve Pagegenie gibi benzeri birçok
farklı yazılımı da deneyebilirsiniz. Bu yazıda ise çok fazla sabit
disk alanı kaplamaması ve Türkçe dahil 50'den fazla dil desteği
ile Fine Reader programının kullanılması anlatılacaktır. Yazılımı
bu ayki Chip CD'si içinden sisteminize kurabilirsiniz.
 |
Taradığınız resimler içinde yer alan düzgün okunan hemen her
türlü yazının OCR tarafından tanınması mümkün oluyor. |
Eğer tarayıcınızı sisteminize
tanıtıp, CD'den de Fine Reader yazılımım kurduysanız artık
işlemlere başlayabilirsiniz, ilk etapta eğer biraz önce
bahsettiğimiz gibi İngilizce dışında bir dilin tanımım
yapacaksanız Fine Reader'ın sitesinden istediğiniz dile ait yama
dosyasını indirmeniz gerekiyor, http:/ /www.abbyy.com/download/index.htm
adresinden boyları l ile 2 Mb arasında değişen yamayı kurduğunuz
an artık yazılımınız o dili de tanır. Şimdi Başlat menusu altından
ABBYY FineReader klasöründeki yazılımın kısayolu ile programı
çalıştırabilirsiniz.
Sihirbazların kullanımı ile
kolaylaşan tanımlama işlemleri
Programın oldukça sade ama
kullanışlı ana ekranı üzerinde menüler ve araç çubuğunun yanı sıra
bir OCR sihirbazı da bulunuyor. Bunun yanı sıra ilk açılışta
çalışma penceresi, solda taranan sayfaların ikonları sağda ise
içeriği olacak şekilde ikiye ayrılmış olarak görünür. Taranacak
sayfayı tarayıcıya yerleştirdikten sonra buradan isterseniz F9
kısayolu ile ya da sihirbazın en başında yer alan Scan&Read
simgesi ile otomatik ve hızlı bir şekilde hem tarama hem de
tanımlamayı gerçekleştirebilirsiniz. Ancak bu işlemi ilk tarama
için yapmanız pek tavsiye edilmez. Çünkü karakterlerin başarılı
bir şekilde tanımlanması için önce tarayıcınız ile ilgili birkaç
ince ayar gerekebilir. İlk birkaç taramada en iyi sonucu alana
kadar uzun yoldan ayarları yaptıktan sonra diğer sayfalar için bu
tuşu kullanmanız daha iyi olacaktır.
İyi sonuç için yapılması gereken ön ayarlar
Şimdi sayfa tarayıcı içindeyken
birinci adım olarak üzerinde "l" yazan Scan simgesine tıklayın.
Tarayıcınızın arabirimi karşınıza gelecektir. Fine Reader
tarayıcınıza gerekli bilgileri yolladığından burada tarama modu
olarak 256 renk gri, çözünürlük olarak 300 dpi ve orta derece
parlaklık ayarları otomatik olarak seçili olacaktır. Aksi durumda
bu ayarları el ile yapmanız gerekebilir. Tarayıcıların markasına
göre yeri değişebilecek bu ayarlar için tarayıcınızın kullanma
kılavuzuna bakabilirsiniz. Bizim örnek olarak kullandığımız Genius
marka tarayıcıda bu ayarlar oldukça renkli bir arabirim üzerinde
sağ tarafta bulunmaktaydı.
Taramadan önce sayfanın doğru
konumda olduğunun kontrolü
 |
| işlem sona
erdiği zaman program yazıyı sütunlar hariç neredeyse birebir
düzeyde tanıyabiliyor. |
Gerekli ayarlan yaptıktan sonra
yine tarayıcınıza göre değişecek "Preview" ya da "Prescan" gibi
tuşlar ile önce bir ön izleme alıp sayfayı düzgün yerleştirip
yerleştirmediğinizi kontrol edin. Daha sonra "Scan" yani tarama
tuşu ile taramayı gerçekleştirebilirsiniz. Tarama işleminin ardından, taranan resim
Fine Reader'a gönderilecek ve programa geri dönülecektir. Bundan
sonra artık 3 parçaya bölünmüş olarak çalışacak olan çalışma
penceresinde sağ tarafta üst bölümde taranmış olarak bulunan siyah
beyaz sayfa yer alır. Alttaki bölüm ise navigasyona yarar. Şimdi
artık "2" no'lu Mark Blocks simgesine tıklayabilirsiniz.
Bu işlem otomatik olarak
içinde yazı bulunan bölümlerin bloklanarak seçilmesini
sağlayacaktır. Böylelikle tanımlama esnasında programın sadece
yazıların olduğu bölümlere odaklanarak daha hızlı çalışmasını
sağlayabilirsiniz.
İsterseniz bu adım atlanarak 3.
adıma da geçilebilir. Ancak bu süreyi uzatacağı için pek tavsiye
edilmez. 3. adımda "Recognize" tuşuna basıldığı zaman tanımlama
işlemi başlayacak ve bittiği zaman da yeni bir pencere açılıp
sonuç burada font boyları ve yazı biçimi büyük bir oranda
korunmaya çalışılarak görüntülenecektir. Bu adımdan sonra yapmanız
gereken, artık dönüştürülmüş metin üzerinde olası hataları tespit
edip düzeltmekten ibaret.
Ne kadar başarılı olsa da siz
kontrolü elden bırakmayın
Eğer kendi gözünüze
güvenmiyorsanız, metni kaydedip sonradan herhangi bir metin
editörü ile düzeltmeleri yapabilirsiniz. Ancak eğer isterseniz bu
işlem için de Fine Reader size yardımcı olabiliyor. 4. adımda yer
alan "Check Re-sults" simgesi, kendince hatalı gördüğü ya da
tanımakta zorluk çektiği kelimeleri sıralayacağı bir pencere
açacaktır. Burada şüpheli kelimeleri bir bir düzeltip devam
edebilirsiniz. Pencere içinde yer alan oldukça geniş sözcük
dağarcığı da istediğinizi bulmanızda size yardımcı olacaktır. "Change
to" bölümünde yer alan alana düzeltmeyi yapıp "Replace" olarak
değişecek Confirm tuşuna bastığınızda düzeltme yapılacak ve bir
sonraki kelimeye geçilecektir. Alt bölümde bulunan "Suggest" alanı
ise biraz önce de bahsettiğimiz sözlük içinden benzer kelimeleri
listeleyerek size tavsiyelerde bulunacaktır.
 |
| Tarayıcılara
göre tarama arabirimi değişse de hemen hepsinde dpi, parlaklık
ve renk modu ayarı mutlaka bulunur. |
Eğer yaptığınız düzeltme
tavsiyeler arasında yoksa "Add" tuşunu kullanarak bunu listeye
eklemeniz de mümkün. Bu durumda aynı kelime üzerine bir sonraki
düzeltmede önerilenler arasında bu kelime de yer alacaktır. Eğer
düzeltme gerekmiyorsa "Confirm" ya da "Ignore" tuşunu kullanıp bu
kelimeyi geçebilirsiniz. Close ile bu pencereden çıkabilirsiniz.
Türkçe sözlük kullandığınız için program tüm İngilizce kelimelerde
hata varmış gibi gösterebilir. Bunu göz ardı edebilirsiniz.
Sihirbazın en son adımı olan 5.
adımda ise, tüm sonuçları listede yer alan Word ya da Excel gibi
bir programa gönderebilirsiniz. Sonuçların rtf, doç, txt ve htm
gibi tüm metin biçimlerinde dosya olarak kaydedilmesi, varsayılan
e-mail programına ya da panoya gönderilmesi de buradan mümkün
olmaktadır. Eğer bu seçenekler arasından Word'ü seçtiyseniz, Fine
Reader'ın neredeyse sayfanın birebir tasarımını belge içinde de
oluşturduğunu da görebilirsiniz. Program burada yazıların dışında
resimleri de ayıklayarak doğru yerlerine yerleştirecektir.
Önceden taranmış resimlerin
tanımlanması da çok farklı değil
Eğer taramaya gerek
duymuyorsanız, yani zaten hazırda olan bir resmi yazılım içinde
kullanmak istiyorsanız, ilk adım hariç diğer adımları aynen
uygulayarak da sonuca ulaşabilirsiniz. Bu durumda ilk adımda
gerçekleştirdiğimiz l nolu "Scan" işlemi yerine bunun hemen
solunda yer alan Scan&Read'in alt seçeneklerinden birini
kullanmamız gerekecektir. Simgenin hemen yanındaki aşağı ok tuşuna
bastığınızda açılacak olan menüden "Open&Read" seçeneğini
kullanarak sabit diskinizdeki herhangi bir resim dosyasını
seçebilirsiniz.
Ancak tabii ki en iyi sonucun
alınması için seçeceğiniz resmin de bazı niteliklere sahip olması
gerekir. Dolayısıyla daha yüksek çözünürlüklü ve daha okunaklı
resimlerin düşük çözünürlüklü ve karmaşık yazılar içeren resimlere
göre daha fazla şansı olacağını da unutmayın. Ayrıca seçeceğiniz
resmi daha önceden bir resim düzenleme yazılımı ile 256 renk gri
tonlamaya ya da sadece yazı ise siyah beyaz renk modu-na çevirerek
programın tanımlama kalitesini artırabilirsiniz.
 |
| Çok fazla hata
yapmasa da Fine Reader içinde yer alan hataları 4 adımda
düzeltebilirsiniz. |
Sihirbaz içindeki sihirbaz ile
hızlı sayfa tanımlamaları
Daha önce yazının başında da
belirttiğimiz gibi eğer tüm sihirbaz adımlarını izleyerek başarılı bir şekilde
tanımlama yapmaya başladıysanız artık Scan&Read'i kullanıp,
tarayıcınız varsa ilk 3 adımın yoksa da 2 ile 3. adımların
otomatik olarak gerçekleştirilmesini sağlayabilirsiniz. Bunun yanı
sıra bu ilk simgenin yanındaki aşağı ok tuşunu kullanarak da
sihirbaz içindeki Scan&Read adlı diğer bir sihirbazı da devreye
sokabilirsiniz. Bu durumda eğer sisteminizde tarayıcı varsa onunla
ilgili yapmanız gereken ön ayarları program size gösterecektir.
OCR teknolojisinin yapıp
yapamayacakları ve hataları
Sonuç olarak tarayıcılar ile
birlikte kullanılan OCR yazılımları, basılı metni bilgisayara
aktarmak için kullanılabilecek inanılmaz programlardır. Üstelik
sadece matbu harfleri değil, düzenli yazılmış el yazısını da
tanıyabilirler. Ancak bu işlem, biraz daha uzun sürebilir. Sonuçta
el yazınıza alışık olmayan programın tanıyamadığı her harf ya da
kelime için öğrenme ile geçecek bir zamana hazır olmanız
gerekebilir. Ayrıca çoğu OCR programında rastlandığı gibi Fine
Reader'da da bulunan doğal bir hata birbirine çok yakın karakter
tiplerinde harflerin yanlış algılanmasına yol açabilir.
 |
Sonuçları Word'e gönderdiğimizde taradığınız sayfanın
resimler ile birlikte neredeyse birebir kopyasına
ulaşabiliyorsunuz. |
Bu durumda yazının
dönüştürülmesinin ardından "d" olarak algılanmış "ol", "m" gibi
algılanmış "rn" ya da olabilecek benzeri kombinasyonlara da dikkat
etmek gerekir. Karakter tiplerinin tanımlanması ve bunların
korunarak dönüştürme işleminin yapılabilmesi için bu karakter
tiplerinin bilgisayarınızda yüklü olması gerektiğini de unutmayın.
Aksi takdirde buna en yakın karakter tipi seçilecektir.
Chip Dergisi Kasım 2000
Mahmut Karslıoğlu
(mkars@chip.com.tr)
| 
