Fiziksel bus tüm bilgisayarların aynı kabloya bağlı oldukları sistemdir.
Kablonun her iki ucuna sonlandırıcı adı verilen dirençler takılır.
Bu topoloji hem mantıksal hem de fiziksel olarak varlığını sürdürmektedir.
Kurulumu kolaydır. En büyük dezavantajı kablonun bir noktasında oluşan
kopukluğun tüm sistemi çökertmesidir.
Mantıksal bus ise, gönderilen bir verinin tüm sistemlere de ulaşması
demektir.
Halka(Ring) topoloji
Fiziksel olarak böyle bir bağlantı hiç kullanılmış mıdır bilemiyorum.
Kaynaklarda bununla ilgili bir bilgiye ulaşamadım.
Mantıksal Ring topoloji ise Token-Ring adı verilen ilk başta IBM'in
geliştirdiği, sonraları IEEE ve ISO tarafından geliştirilmeye devam
eden ağ sisteminin kullandığı sistemdir. Token-Ring'de bilgisayarlar
kablolarla ortadaki merkez bir kutuya bağlıdır(fiziksel yıldız). Ancak
sistemde veri aktarımını sağlayan bir sinyal sürekli olarak sırayla
tüm sistemleri dolaşmaktadır. Token adı verilen bu sinyal tek tek
tüm sistemlere uğradığı için Ring/Halka terimi buradan gelmektedir.
Yıldız(Star) topoloji
En yaygın kullanılan fiziksel topolojidir. Her bilgisayardan çıkan
bir kablo merkezdeki bir kutuya(hub) girer. En büyük avantajı bir
kabloda oluşan problemin sadece o kabloya bağlı bilgisayarı etkilemesidir.
Mantıksal yıldız topoloji söz konusu değildir.
Mesh(ağ) topoloji
Bu topolojide tüm bilgisayarlar diğer bilgisayarlara ayrı bir kablo
ile bağlıdır. Teorik olarak ideal bağlantı tipidir. Ancak aradaki
kablo sayısı terminal sayısı arttıkça katlanarak arttığı için gerçek
hayatta sadece çok özel durumlarda ve az sayıda bilgisayar arasında
kullanılır.
Melez(Hybrid) topolojiler
Bu topolojileri başlangıç noktası olarak alıp geliştirilen değişik
ağ teknolojileri olduğundan bahsetmiştik. Token Ring ve Ethernet bu
teknolojilerden sözünü etmeye değer ikisidir. Token Ring bir ağ görme
ihtimaliniz de çok çok az olduğu için onu bir kenara bırakırsak, elimizde
sadece Ethernet kalır. Bugün "ağ kuruyorum" ya da "ağ
kurduk süper oldu" diyen birisi %101 Ethernet'ten bahsediyordur.
İsterseniz bizde Ethernet'in kullandığı topolojileri açıklayalım.
Ethernet ilk başta bus topoloji olarak tasarlandı. Koaksiyel bir
kablo sırayla tüm bilgisayarları dolaşıyordu. Ethernet ağında bilgisayarlar
bu tek kabloya bağlı olduklarını düşünürler. Bir diğer sisteme veri
yolladıklarında, veri aslında aynı kabloya bağlı tüm sistemlere ulaşır.
Tüm bilgisayarlardan sadece "doğru" olanı bu veriyi alır
ve işler.
Ethernet ağında her bilgisayar, daha doğrusu her ağ kartı(bu noktada
ethernet kartı diyebiliriz işte...) farklı bir adrese sahiptir(MAC
adresi). Veri kablo üzerine yerleştirilirken(tüm sistemlere ulaşacağı
için "gönderilirken" demek istemiyorum) veri üzerine alıcı
ve gönderenin MAC adresleri yazılır. Böylece veriyi alan tüm sistemlerden
sadece "doğru" olanı veriyi alır ve işleme koyar, diğerleri
kendilerine gelmeyen(gelen ama ait olmayan!!) veriyi göz ardı eder.
Bu noktada ilk ethernetin hem mantıksal, hem de fiziksel olarak bus
yapıda çalıştığı anlaşılıyor. Elbette ethernet kullanılacak kablo
tipi, maksimum uzunluk ve diğer değerleri de tanımlamıştır.
Zaman içinde fiziksel bus yapı ihtiyaçlara cevap veremez hale gelmiştir.
Fiziksel bus yapıda, yani tüm bilgisayarların aynı kabloya bağlandıkları
sistemde kablonun bir noktasında oluşan kopukluk veya kısa devre tüm
ağı çökertir.
Ağa yeni bir makina eklemek, kablonun bir bölümüne ek yapmak demektir
bu işlem sırasında ağ çalışamaz vaziyettedir.
Ağ'da arıza olduğu zaman tüm sistemleri dolaşan tek bir kablonun
herhangi bir yerindeki arızayı bulmak çok zahmetlidir.
Yapısal kablolama dediğimiz, çok fazla sayıda bilgisayarın kullanıldığı
binalarda veya kampüslerde gerçekleştirilen kablolama ve kurulumlarda
fiziksel bus yapı kullanmak mümkün değildir. Çünkü bus yapı ağacın
dalları gibi merkezden binanın katlarına oradan da odalara dallanan
bir yapıya izin vermez.
Sonuç itibariyle fiziksel bus topolojinin ihtiyaçları karşılamaktan
uzak olduğu anlaşılınca yeni bir sistem arayışına gidildi. Çözüm ethernetin
mantıksal topolojisini muhafaza edip, fiziksel topolojiyi, yani kablolama
yapısını yıldız topoloji ile değiştirmekti. Yıldız topolojide her
bilgisayardan ayrı bir kablo merkezi bir kutuya(hub) gider. Kablolardan
birinde oluşan arıza sadece o bilgisayarı etkiler.
 |
Ethernet için yeni fiziksel topoloji yıldız topolojidir. Kullanılan
kablo da koaksiyelden UTP'ye dönüşmüştür. Ancak mantıksal olarak ethernet
hala bus topoloji kullanır. Böylece yıldız'a geçmeden önce kurulmuş
binlerce ethernet ağı devre dışı kalmamış olur. Fiziksel yıldız topolojide
kullanılan hub içinde mantıksal bir bus yapı vardır. Bilgisayarlardan
birisinin yolladığı veri paketi hub'a ulaşınca, hub bu paketin kopyalarını
oluşturup tüm portlarına yollar. Yani bus yapıda olduğu gibi veri
paketi diğer tüm bilgisayarlara erişir ve sadece alması gereken bu
paketi alır ve işler diğerleri ise siler.
Bunu daha iyi anlamak için bir ethernet hub'ı yukarıdaki gibi temsili
olarak gösterebiliriz. Hub'a bağlı bilgisayarlar yıldız topoloji kullanmalarına
ragmen, hub içinde aynı bus gibi tek bir hat olduğunu düşünebiliriz.
Böylece koaksiyel kablolu fiziksel bus ethernet ve utp kablolu fiziksel
yildiz ethernet bir arada rahatça kullanılabilir. Çünkü çalışma mantıkları
yani mantıksal topolojileri aynıdır.
Zaten hemen hemen tüm ethernet hub'larda bir tane de koaksiyel kablo
girişi vardır. Böylece fiziksel yıldıza geçiş ethernet için çok kolay
olmuş, zaten en büyük pazar payına sahip ethernet ürünleri, fiziksel
yıldızın tartışmasız avantajınıda elde edince, günümüzde en yaygın
ağ teknolojisi haline gelmiştir.
Ethernetin kullandığı bu melez topoloji bazen star-bus topoloji olarak
anılır.
Tek melez topoloji star-bus değildir. IBM'in geliştirdiği ve günümüzde
popülerliğini kaybeden, ancak zamanında geniş bir kullanım alanı bulmuş
olan Token Ring ağ teknolojisi de star-ring melez topolojisini kullanır.
Bu sistemde de dışarıdan bakıldığında aynı ethernetin star-bus'ı gibi
kablolama yıldız şeklindedir. Her terminalden ayrı bir kablo ethernet'teki
hub'ın benzeri bir kutuya girer. Ancak bu kutunun içinde Token Ring
ağlarının kullandığı mantıksal bir halka(ring) yapısı mevcuttur.
Son söz...
