|
Monitör (Ekran)
Monitörler
Monitörler bilgisayar ile kullanıcı arasındaki
görüntülü iletişimi sağlayan çıkış aygıtlarıdır.
CRT Monitörler
 Bir monitörün en önemli parçası çeşitli
elektronik devrelerle birlikte CRT (Chatode Ray Tube
– Katot Işınlı Tüp) denilen havası boşaltılmış ve ön yüzeyi binlerce
fosfor noktacığından (dot) oluşan koni şeklindeki tüptür.
Bu tüpün geniş tarafı dikdörtgen şeklindedir.
Diğer dar tarafında ise elektron tabancası bulunur.
Tabanca içerisindeki katot levhaları tel
ızgaralar ile ısıtılır ve tüp içerisinde serbestçe dolaşan elektron
bulutu oluşturulur. Negatif kutuplandırılan katotlar ile pozitif
kutuplandırılan ekranın dış yüzeyi arasında büyük bir gerilim farkı
oluşur. Bu durumda katotlarda oluşan elektronlar dış yüzeye doğru
fırlar.
Sabit olarak yerleştirilen odaklama elemanları
bu elektronları bir araya getirerek bir ışın halinde ekran orta
yüzeyinde odaklar. Bu ışını ekranın istenilen taraflarına
yönlendirmek için elektron tabancasının etrafında yatay ve dikey
saptırma bobinleri bulunur. İşte bu ışının ön yüzeyde gezdirilmesi
suretiyle ortaya görüntüler çıkar.
Ekran kartından sinyal geldiği müddetçe bu ışın
monitörün sol üst köşesinden başlayarak fosfor ile kaplı ön yüzeyi
tarar. Burada fosfor kullanılmasının sebebi son nokta taranıncaya
kadar resmi ekranda tutmak içindir.
Elektron demetinin ekranı saniyede kaç defa
taradığı ekran kartı tarafından belirlenir. Bu değer saniyede 50 ile
120 arasında değişir. Bu değerler “tazeleme” frekansı olarak
isimlendirilir. Değerin yüksek olması görüntü kalitesini ciddi
ölçüde artıracaktır. Değer düşük olursa monitörde gözü yoran
kıpraşımlar daha da fazla olacaktır.
Renkli monitörlerde renklerin oluşması için üç
temel renk (kırmızı-yeşil-mavi) kullanılır. Her renk için elektron
tabancası içerisinde bir ışın demeti oluşturan eleman vardır. Ayrıca
ekran yüzeyi de üç ayrı renkten oluşan fosfor tabakasından oluşur.
Bu tabakalar delikli bir maskenin arasından aydınlatılır. Hassas bir
şekilde ayarlanan bu deliklerde her renge ait ışın demeti sadece o
renge çarpar.
Monitördeki her nokta üç ayrı renkteki fosfor
damlacığından oluşur. Bu üç fosfor damlacığı da bir araya gelerek
“pixel” leri oluşturur. Birbirine en yakın aynı renkteki iki
noktanın merkezleri arasındaki uzaklığa “dot pitch” denir.
Nokta aralığı anlamına gelen bu ifadenin bu günkü değerleri 0.24 mm
ile 0.28 mm arasında değişmektedir. Bu değerlerin küçük olması
görüntü kalitesinin artması anlamına gelir.
Monitorler
LCD Monitörler
LCD (Liquid Cyristal Diode)
monitörlerde görüntü sıvı kristal diyotlar yardımıyla
sağlanmaktadır. Bu diyotlara gerilim uygulandığında, içlerindeki
moleküllerin polarizasyonu değişmekte ve beraberinde de diyodun
geçirgenliği değişmektedir. Bu duruma dijital saatlerde de
rastlamaktayız. Normalde şeffaf olan bu diyotlara gerilim
uygulandığında geçirgenliklerini kaybederler ve siyaha dönerler.
Renkli LCD monitörlerde ise çok ufak ve birden fazla diyot kamanı
kullanılarak görüntü alınmaktadır.
|
LCD monitörler DSTN ve TFT olmak üzere
ikiye ayrılmaktadır. Ucuz olan ve “passive matrix”
teknolojisini kullanan DSTN (Dual-Scan Twisted Nematic)’ler
çözünürlükleri ve görüş açıları TFT’lerden düşük olan
monitörlerdir. Bu monitörler genelde dizüstü bilgisayarlarda
kullanılmaktadır. TFT (Thin Film Transistor)’ler
ise “active matrix” adı verilen ve görüntüyü daha parlak
ve keskin gösteren bir teknoloji kullanırlar. TFT’lerde her
piksel bir ya da dört transistör tarafından kontrol edilir ve bu
sayede flat panel ekranlar arasında en iyi çözünürlüğü sunarlar. |
Interlaced ve Non-Interlaced
Monitör
Interlaced monitörlerde önce tek satırların
daha sonra da cift satırların tazelendiği bir tarama şekli
kullanılmaktadır. Bu yöntem ekran çözünürlüğünü artırmak için uygun
bir yöntemdir, fakat ekranda titreşime sebep olunmaktadır.
Non-interlaced monitörlerde ekranın üstünden
altına doğru bir döngü ile her satır tazelenir. Bu olay titreşimi
azaltmaktadır ve günümüzde bu tip monitörler kullanılmaktadır.
256, Yüksek ve Gerçek Renkler
Monitörde görüntülenen renk sayısı ekran
kartının hafızası ile ilgilidir. 256, yüksek ve gerçek renk
terimleri renk bilgisini depolamak için kullanılan bit sayısını
ifade eder. Bit sayısının fazlalığı, renk sayısının ve aynı zamanda
video RAM’in fazlalığı demektir.
256 renk 8 bit’i kullanır ve ekranda sadece 256
farklı renk görünür. Yüksek (high) renk 16 bit’i kullanır ve ekranda
65536 (64K) renk görüntülenir. Gerçek (true) renk 24 bit kullanır
ve ekranda 16 milyon ren görüntülenir. 16 ve 24 bit arasındaki fark
insan gözü tarafından algılanmaz.
Ekran
kartı için gereken video RAM miktarı şu şekilde formüle edilebilir:
yatay
çözünürlük x dikey çözünürlük x 1 pixel için gereken byte miktarı =
ekran kartında bulunması gereken minimum ram miktarı (byte)
16
renkte: 1 pixel için 0,5 byte
256
renkte : 1 pixel için 1 byte
64K
renkte: 1 pixel için 2 byte
16,7
milyon renkte: 1 pixel için 3 byte gerekir.
Mesela: 16,7 milyon renk ve 1024 x 768 çözünürlük için;
1024 x
768 x 3 = 2,359,296 byte = 2,4 MB (yaklaşık) video RAM
gerekmektedir. Dolayısıyla piyasada bu sınırın üzerinde 4 MB ekran
kartı bulunduğundan en azından bunun kullanılması gerekmektedir. | 
