İşlemcilerle ilgili bir yazı hazırladığımız zaman, başlangıç olarak genelde "İşlemci hızları, aldı başını gidiyor." şeklinde başlar. Bu sefer bu cümle ile başlamayalım ne dersiniz?
Yeni bir sistem
olşutururken, sistem hızının sadece işlemci hızına bağlı
olmadığını uzun zamandır vurguluyoruz. Tamam, işlemci hızı elbette
ki önemlidir fakat, 1 GHz'lik bir işlemcili bir sisteme 64 Mb
bellek ve 5400 devir dönen bir disk takmak tabii ki saçmalık. Bu
sistemin karşısına dikeceğiniz, 7200 devir diske sahip 128 MB
bellekli, 600 MHz'lik işlemciye sahip bir bilgisayar, o 64 MB
bellekli 1 GHz'lik işlemciye sahip bilgisayardan kat kat daha
hızlı çalışır.
Biliyorsunuz, son zamanlarda overclocking olayı ciddi seviyede
arttı ve hemen hemen her kullanıcı, kendi sisteminde kullandığı
"bazı" parçaları overclock ederek, daha fazla performans elde
etmeye çalışıyor. Bu konuya yeni olanlar için "Overclock"
kavramını kısaca özetlemek, sanırım, yerinde bir davranış
olacaktır.
Overclock, "Bir parçayı sahip olduğu hızdan daha yüksek hızlarda
çalışmaya zorlamak" şeklinde özetlenebilecek bir kavram. Örnek mi?
Mesela, ben elimde bulunan 600 MHz'lik işlemcimi, birazcık
kurcalayarak 650 MHz'de çalıştırdım. İşte bu overclock işlemi.
Ekran Kartımın bellekleri 166 MHz'de çalışıyor. Ama ben bunları,
birazcık ayar ile 200 MHz'de kullanıyorum. İşte bu overclock
işlemi. Overclock lafı, İngilizce bir kelime olduğundan, birazcık
bizlere ters geliyor. Ama "Overclock" lafına karşılık gelen doğru
düzgün bir Türkçe kelime benim aklıma gelmiyor.
Overclocking, Ama Neden?
Yazının giriş bölümünde birazcık laf çıtlattık. Eğer sistem alt
yapsı zaten güçlü ise neden overclock işlemine ihtiyaç duyalım? Ya
da overclock işlemi ile ne kadar performans artışı elde
edebileceğim? gibi bin bir türlü soru akla geliyor.
Öncelikle, kullanıcıları overclock işlemini, performans artışı
elde etmek için yapıyorlar. Esas amaç bu. Ama etrafınıza
dikkatlice baktığınıza bir kaç ilginç noktaya rastlayacaksınız.
"Yaramaz" olarak nitelendirdiğimiz kullanıcı kesimini ilk başta
hedef olarak alalım. Bu arkadaşların bir çoğu, işlemcilerini tam
anlamıyla kullanmadığı halde overclock olayına girişiyorlar.
Mesela, günlük olarak her sabah bilgisayarını açan, internete
bağlanan, maillerini kontrol eden, haber okuyan birisi için
overclocking işlemi gereksizdir. Zaten işlemcini tam gücüyle
kullanmıyorsun. Ne gerek var şimdi overclock işlemine? Bu tür bir
sistemde, diskin hızlı olması ve bellek miktarının yüksek olması
tercih sebebidir. Şimdi, bu kullanıcının neden overclock işlemine
giriştiğine bakalım. Mesela, bu arkadaş, 600 MHz'lik işlemcisini
overclock ederek 800 MHz'de çalışıtırıyor.
Birincisi, bu adam
600 MHz'lik işlemciyi, 800 MHz'lik işlemciden 50$ ucuza almış
olsun. İşlemcisini 800 MHz'e getirerek, 50$ ucuza 800 MHz'lik
işlemci almış olmak istemesi. İkincisi ise, psikolojik bir şey.
Arkadaşlarına, benim 600 MHz'lik işlemcim var yerine, 800 MHz'lik
işlemcim var demek daha övünç verici bir şey olsa gerek? Daha
yüksek hızlara ulaşmak isteği...
Şimdi, temas etmek istediğim konuya geçelim.
Zaten, işlemcinizi tam anlamıyla zorlayan birisi değilseniz,
overclock işlemine hiç girişmeyin bile. Ama, sabah akşam oyun
oynuyorum, animasyon ve resimlerle bol bol uğraşıyorum, DVD
izliyorum, DivX gibi encoding işlemleri yaparak zaten bilgisayarın
canını okuyan işlemler yapıyorum derseniz, overclock yapın.
Overclock ile esas olan amaç nedir? Daha fazla performans artışı
elde etmek. Eğer işlemcinizi sonuna kadar kullanmayan birisi
değilseniz, overclock ile esas amaç olan performans artışını
hissetmeyeceksiniz. Boşu boşuna riske gireceksiniz. Ama,
bilgisayarı sabah akşam render işlemine bırakan birisiyseniz,
render işleminin toplamda 10 dakika kısa sürmesi bile oldukça
önemliyse, ki oldukça önemlidir, overclock olayına girişmeniz
mantıklı.
Dolayısı ile, uzun lafın kısası, overclock işlemini, gerekiyorsa
yapın. Burada bir önemli noktayı belirtmeden geçmeyelim.
Performans artışı esas amaç ama %2-3'lük farkları hissetmek zor.
Eğer overclock işlemi ile sonuçta elinize en az %5-10'luk
performans artışı geçiyorsa, overclocking işlemi mantıklıdır.
Intel İşlemcilerde Overclock Olayı Tamam ama AMD İşlemcilerde
Durum Ne Vaziyettedir?
Biliyorsunuz, geçtiğimiz günlerde yayınladığımız "AMD Duron ile
Intel Celeron Karşı Karşıya" adlı yazımızda, AMD'nin
performans bakımından oldukça önde olduğunu vurgulamıştık.
Yazımızjn sonlarına doğru, AMD'nin Overclock potansiyelinde de,
rakibi olan Intel'i geçtiğinden bahsetmiştik. Ama nasıl?
Anlatalım.
Biliyorsunuz,
işlemciler hızını belirlerken iki parametre vardır. Bunlar:
- Sistem veriyolu hızı (FSB)
- İşlemci çarpanı
Bu iki değer, işlemcinin hızını belirliyor. Bu iki değerin
çarpımı, bizze işlemcinin hızını veriyor. Örneğin:
İşlemcinin sistem veriyolu hızı 100 MHz olsun. Çarpanı ise
8 olsun: 100x8= 800 MHz. Bu işlemcinin hızı. Olayı
anladınız sanırım.
Günümüzdeki işlemcilerin hepsinin çarpanı kilitli olarak geliyor.
Yani P-III 800'ün çarpanı 8 ve bunu kesinlikle
değiştiremiyorsunuz. Örneğin, 100 MHz'lik P-III 800 işlemciyi
overclock etmek istediğinizde, yapacağınız tek yol var: Çarpan
nasıl olsa kilitli, işlemci hızını arttırmak için FSB hızıyla
oynamak gerekiyor. Normalde, çarpanı arttırmak, overclocking
işlemi açısından daha sağlıklı. FSB hızını arttırdığınızda, bellek
hızı, AGP hızı gibi kavramların hızı da değiştiğinden pür dikkat
etmek gerekiyor. Yani işten tam anlamayan bir kullanıcı, böyle bir
olayın içine girse, kafası allak bullak olacak.
Güncel AMD
işlemcilerinin de çarpanı kilitli olarak geliyor. Ama AMD, bize bu
konuda açık bir nokta bırakmış. İşlemci çarpanını, bir kaç ufak
müdahele ile kırabilmemiz mümkün. Böylece işlemci çarpanı serbest
kalıyor ve işlemcinin *izin* verdiği maksimum hıza kadar
çıkabilmemiz daha kolay oluyor. Örneğin, Duron 600 MHZ
işlemcisinin değerleri 6x100 iken, 800 MHz'de (8x100) hiç sorun
olmadan çalıştırabilmeniz mümkün. Bunun ayrıntısına gireceğiz
birazdan, ben sadece örnek vermek istedim.
Peki ya çarpanı kırmazsak? AMD işlemcileri bildiğiniz gibi EV6
sistem yolu sistemiyle çalışıyor. Yani, normalde 100 MHz olan FSB
hızı, AMD işlemcileri tarafından 200 MHz olarak kullanılıyor. Bu
olay, DDR belleklerden alışık olduğumuz, bir saat darbesinin hem
yükselen hem de alçan taraflarından veri okunabilmesiyle mümkün
oluyor. Böylece, 100 MHz olan hız, efektif olarak 200 MHz olarak
kullanılıyor. Şimdi vurgulamak istediğimiz noktaya gelelim.
Piyasada, - Türkiye için - şu anda AMD işlemcileri
kullanabileceğiz çok az sayıda KT133 çipsetli anakartlar var.
KT133 çipsetli anakartlar ile, işemcinizi overclock etmek
istediğinizde 110 MHz FSB'den sonra stabilite sorunları başlıyor.
VIA, yeni çıkardığı KT133A çipseti ile 140 MHz'e kadar sorunsuz
çıkabiliyorsunuz ama bu çipseti taşıyan boardların henüz Tükiyeye
gelmediğini ve gelmesinin de uzun zaman aldığını düşünürseniz, AMD
işlemciler ile kullanabileceğimiz anakartlar KT133 çipsetli olmak
zorunda. Ve, - esas temas etmek istediğimiz nokta - AMD işlemciniz
var ise ve gerçekten işlemcinizi overclock etmek istiyorsanız,
işlemci çarpan kilidini kırmanız gerkiyor. Aksi takdirde,
overclock işleminin çok zor olacağını belirtmek gerekiyor. Mesela,
normal 6x100=600 MHz'de çalışan AMD Duron işlemcimizin çarpanını
kırmazsak, KT133 çipsetli anakartta alabileceğimiz maksimum değer
yaklaşık 110x6= 660 MHz olur, ki uğraşmaya değmez.
Önemli NOT: AMD işlemcilerin çarpanı normalde kilitli olarak
geldiğinden, ilk başlarda AMD işlemcilerin çarpanını
değiştirebilen anakartlar üretilmemişti. Fakat, daha sonralardan
anakart üreticileri, AMD işlemcilerin çarpanını değiştirebilme
yeteneği olan anakartlarını üretti. Bu sayede, eğer sahip
olduğunuz Soket-A yapıdaki AMD işlemcinizin çarpanını
kırdığınızda, anakart üzerinden bu çarpanı değiştirebiliyorsunuz.
Bu özelliğie sahip olmayan anakartlarda ise, işlemcinin çarpanını
kırsanız bile işlemci normal hızında çalışmaya devam ediyor.
AMD İşlemcilerde Çarpanı Kırma İşlemi
Birazcıkta teorik bilgi verirsek sanırım iyi olacak. AMD
işlemcilerde, işlemcinin çarpanının belirlenebilmesi için, iki
farklı sinyal kullanılıyor. Bunlardan birincisi, 4 bit'lik sinyal
olan FID, çarpanı anakart çipsetine; bir diğer 4 bit'lik sinyal
olan BP_FID ile de işlemci çerkirdeğine çarpan bilgisi
gönderiliyor. Dolayısı ile, bilgisayar açıldıktan sonra olacak
olayları az çok kestirmek mümkün. Bilgisayar açıldığı anda, BIOS'a
çarpan bilgilerini "FID" verirken, işlemci çekirdeğine de BP_FID
veriyor. Dolayısı ile, eğer farklı farklı değerler iletilirse,
senkronizasyon sorunu olacağından işlemci çalışmayacaktır.
Bir diğer önemli nokta ise, bu sinyallerin işlemci üzerinde
bulunan bir kaç köprü ile kontrol ediliyor olması. Bu köprülerden
bizim için lazım olan L1 köprüsü. L1 köprüsündeki ayaklıkları
birleştirerek, çarpanın kırılmasını ve çarpanın anakart tarafından
ayarlanabilir duruma gelmesini sağlıyoruz. Çarpan ayarına imkan
tanımayan anakartlarda ise, işlemci bilgileri işlemci
çekirdeğinden okunmaya devam ediyor. Peki, bu sinyalleri kontrol
eden köprüler neden işlemci içerisine değil de, işlemci dışına
konuldu? AMD, bu konuda bir açıklama getiriyor ve eğer bu
ayaklıkları işlemci çekirdeği içine alırsak, maliyet çok
yükseliyor diyor. Ne kadar doğru bilemeyiz elbette.
Soket-A yapıdaki AMD
işlemciler ilk çıktıklarında, çarpan kilitsiz olarak geliyordu.
Çarpan kilitsiz olarak gelen Soket-A yapıdaki AMD işlemcimizin
üzerindeki L1 köprüsüne bakalım:
Şimdi ise, çarpanı
kilitli olarak gelen Soket-A yapıdaki AMD işlemcimize bakalım:
L1 köprüsündeki
atkılar, sanırım bir laser ile bir birine temas ettirilmesi
engellenmiş. Dolayısı ile, kilidi açmak için bu ayakları tekrar
birleştirmek yeterli olacak. Ama nasıl?
L1 Ayaklarını Nasıl Birleştiririm?
Bu işin meraklısı, zaten bizden önce yabancı test sitelerine gidip
bu konuyla ilgili yazıları okumuşlardır ve nelerin gerektiğini az
çok biliyorlardır. Biz bu ayaklıkları birleştirme metodlarını
tartışalım.
Ayaklıkları
birleştirmek için, 2-3 metod bulunuyor. Bunlar:
- Lehimleme
- İletken Kalem ile birleştirme
- Kurşun Kalem ile birleştirme
Lehimleme metodunu hemen es geçiyorum. Çünkü uygulaması oldukça
zor, tehlikeli ve işlemcinizi garanti dışı bırakan bir olay.
Geriye iki yöntem kalıyor. Elektronikçi arkadaşlar bilirler, bir
PCB üzerinde iletken yollarda kopukluk olursa, Conductive Pen
(Gümüş tabanlı İletken Kalem) ile bu kopuklukları
düzeltebiliyorlardı. Her ne kadar telaffuz etmesi kolay olsa da,
ülkemizde çok zor bulabileceğiniz aletlerden. Bir kaç arkadaş, bu
kalemlerden gördüğünü söylemişti ama ben halen Türkiye'den gümüş
tabanlı iletken yol yapıcı kalem alan birisini görmedim.
Bizim üzerinde duracağımız metod, "Kurşun Kalem" metodu. Bu metodun üzerinde durmamızın sebebi, gereken malzemenin bulunabilmesinin oldukça kolay olması, hata olsa bile düzeltilebilir olması.
Kurşun Kalem Metodu
için Gerekli Malzemeler
- 0.5 mm HB uca sahip kalem
- Çok yumuşak silgi (Dağılabilen dilgilerden olması lazım) (Hata
olursa)
- Selebant
Kalem ile çizme işine başlamadan önce dikkat etmeniz gereken bir
kaç şey var. Kurşun Kalem ile L1 ayaklarını çizerken, ayakların
birbirine temas etmemesi gerekiyor:
Olması gereken bu.
Yukarıda, L1 köprülerini doğru şekilde nasıl birleştirilmesi gerektiğini, kendi çizdiğim resim ile gösterdim.
Aşağıda ise,
yapılacak muhtemel bir hatanın resmini gösteriyorum:
Olmadı!
Evet, olmadı. Silgi,
burada işimize yarıyor. Hata yapmam demeyin. Çünkü bu ayaklılar,
görüldüğünden çok daha ufak. Kurşun kalem ile "karalama" işlemini
yaparken pür dikkat etmek lazım. Aşağıda, "Kurşun Kalem Metoduyla"
başarıyla karalanmış L1 köprüsünü görüyorsunuz.
Kurşun kalem nasıl oluyorda iletken oluyor derseniz, içinde grafit olduğunu söylersek sanırım itirazınız kalmaz.
Bu metodun en kötü
tarafı, uzun ömürlü olmayışı. Çünkü,bildiğiniz gibi kurşun kalem
ile karaladınız yerler kolayca silinebilir. Yaptığımız işlemin
uzun ömürlü olması için, ufak ve ince bir selebant parçasını, L1
köprüsünü üzerine yapıştırın. İşlem bitmiştir.
Olay bu kadar. Eliniz kurşun kalem tutmayı biliyorsa, kilidi
kırabilirsiniz demektir. Ama biraz dikkatli olmak lazım.
Overclocking Analizleri
Tabii, çarpan kırmayı anlatarak sizleri yarı yolda bırakmak olmaz.
Kendi kullandığım Duron 600 ile yaşadığım overclock deneyimlerini,
çıktığım maksimum stabil hızları, overclock ile elde ettiğim
performans kazancını ve dikkat edilmesi gerek hususları size
aktarmaya çalışayım.
|
Test
Sistemi
|
|
- Abit KT7A-RAID (BIOS Ver.: WW) - Duron 600 (AKBA0032XPBW) - 128 MB Kingston PC133 SDRAM - Quantum FireBall AS - 20 GB, 7200 rpm - Leadtek Geforce2MX - Samsung 8X DVD (SD-608) - Elan Vital Bakır Alaşımlı Fan - Windows2000 SP1 - DirectX 8.0 - Detonator 6.18 - VIA AGP 4.04 AGP Sürücüsü - Quake 3 Arena - Winbench 99 Ver. 1.0 - Winstone 99 Ver. 1.3 |
 |
Kendime Duron 600
işlemci aldıktan sonra, bir arkadaşa da Duron 600 işlemci aldık.
Benim işlemci biraz voltaj iteklemesi ile 1 GHz'de sorunsuz
çalışırken, arkadaşa aldığımız işlemci ile şu anda 850 MHz'in
(8.5x100) üzerine çıkamıyoruz. Fakat ben bu hıza, işlemciyi ilk
aldığım gün çıkmadım.
İşlemciyi ilk aldığımda, 900 MHz'de bile stabilite sorunları
oluyordu. Ben de bu işlemciyi yaklaşık 1 ay boyunca normal kendi
hızında çalıştırdım. Daha sonraki denemelerimde, artık 950 MHz'de
bile boot etmeyen işlemci, 1 GHz'de sorunsuz çalışıyordu.
İşlemciyi kullandıkça açtık mı ne?
Bu konuda başka bir
örnek vereyim. Yine bir arkadaşta, Celeron 500 + Asus P3V4X'den
oluşan bir sistem var. Sistemi arkadaşa ilk aldığımız ay, FSB
hızını 75 MHz'e bile çıkartamıyoruduk. BIOS ekranında
kilitleniyordu sistem. Sistemde hiç bir parça değişikliği
yapmadan, bu sistem 1 ay süreyle normal hızına kullanıldı. Sonra
bir kaç deneme yapalım dediğimizde, işlemci artık 83 MHz'de çok
stabil çalışmaya başladı.
Demek istediğim, biraz saçma gelebilir ama, aldığınız işlemci
hemen ilk başta tam potansiyeliyle overclock olmayabilir. 1-2
hafta işlemciyi biraz kullandıktan sonra tekrar deneme yapmakta
fayda var diye düşünüyorum.
Her neyse, esas konumuza geçelim: Duron ile Overclock işlemleri.
Şunu belirtmeliyim ki, alacağınız Duron 600 işlemci ( eğer
bulabilirseniz ), 850 MHz'e kadar sorunsuz. Ondan sonrası,
işlemcinin overclock potansiyeline bağlı. Unutmayın, her
işlemcinin overclock potansiyeli aynı değil. Yani, ben 32. hafta
üretimi olan Duron 600 işlemciyi 1 GHz'de sorunsuz
çalıştırabiliyorum ama, her 32. hafta üretimi olan Duron 600
işlemciler veya her Duron 600 işlemci, 1 GHz'de çalışacak diye bir
kaide yok. Şans, şans, şans.. Tabii ben konuda biraz şanslıyım.
İlk başta, sahip olduğum Celeron 300A işlemcim, 512 MHz 'de
(112x4.5); Celeron 366 işlemcim 550 MHz'de (100x5.5) çok uzun
süreler sorunsuz çalışmıştı. Daha sonra AMD'ye geçtim işte.
Peki, bu saatten sonra Duron 600 işlemci bulabilecek miyiz? Hayır.
Çok zor. Biliyorsunuz, sizlere daha önce AMD'nin Türkiyede ki
durumundan bahsettim. Duron 700, Duron 750, Duron 800
işlemcilerini ise bulmanız mümkün. Bu işlemcileri nereden
alacağınızı bilmiyorsanız, bana
mail atın. Size yardımcı
olmaya çalışırım. Peki, bu alacağımız 700 - 750 - 800 MHz
hızındaki Duron işlemciler tahmini overclock potansiyelleri ne
olur? Bir tablo ile bunu gösterelim:
|
Sorunsuz olarak
çıkabileceğiniz tahmini MHz aralığı
|
|
| Duron 600 |
800-1000 MHz
|
| Duron 700 |
850-1000 MHz
|
| Duron 750 |
850-1000 MHz
|
| Duron 800 |
950-1100 MHz
|
Unutmayın, bunlar
tahmini değerler. Yukarıda belirttiğimiz en düşük değerlere zaten
çıkarsınız, o sorun olmayacaktır. Fakat belirttiğimiz aralıklarda
çalışma şansı, işlemcinin hangi haftada üretildiğine, çıktığı
fabrikaya bağlı olarak değişiklik gösteriyor.
Overclock Yaparken Dikkat Edilmesi Gerek Noktalar
Overclock olayına biraz yatkın olanlar, overclock işleminin adım
adım yapılması gerektiğini bilir. Overclock işleminde, sadece hızı
arttırmak yeterli değil. Hız arttıkça, işlemci daha fazla gerilime
ihtiyaç duyacağında, işlemci voltajını arttırmak gerekiyor. Aynı
şekilde, anakartın giriş/çıkış voltajını da buna bağlı olarak
arttırmak gerekiyor. Mesela, Duron 600 işlemcimi, 750 MHz'e kadar
voltaj arttırımı gerektirmeden çıkartabiliyorum. 850 MHz'de ise,
normalde 1,6V olan işlemci voltajını, 1,75V'a çekerek stabiliteyi
sağlıyorum. Aksi takdirde kilitlenmeler, stabilite bozuklukları
baş gösteriyor. Ve yine örnek verecek olursam, Duron 600
işlemcimi, 1 GHz'e yükselttiğimde, stabiliteyi sağlamak için
işlemci voltajını 1,85V, I/O Voltaj'ını da 3,4'dan 3,6V'a çıkarmam
gerekti.
Overclock yapmadan önce belirlemeniz gereken şeyler şunlar:
- Çarpanını kırdığım işlemcinin çarpanını BIOs'dan mı yoksa
anakart üzerinde ki Dip_Switchiler mi ayarlanıyor?
- İşlemci voltajı nereden ayarlanıyor?
Bunları belirledikten sonra işimize koyulabiliriz. Ben de Soket-A
yapıda iki tane anakart bulunuyor:
FIC AZ11E ve Abit KT7A-RAID.
Her iki anakartta, işlemcinin çarpanını kırdığınız takdirde, işlemci çarpanını ve voltaını değiştirmenize olanak tanıyor. FIC AZ11E, bu işlemleri anakart üzerinde bulunan Dip_Switch'ler ile bu işi yaparken, Abit KT7A-RAID ile bu işlemlerin hepsini BIOS'dan yapıyoruz.
 |
Evet, herşey step-by-step.
Mesela, Dip_Switch'ler ile yapacaksak, elimize anakart kitapçığını
alarak, voltaja hiç elleşmeden, çarpanı değiştiriyorsunuz. Hemen
en yüksek değerlere çıkmayın. İşlemcinin sahip olduğu overclock
potansiyelini bilmiyoruz çünkü.
Mesela, Duron 600 'ün normalde 6 olan çarpanını ilk olarak 7.5'e
getirerek deneme yapın. Dediğim gibi, ilk başta voltaja
elleşmeyin. Baktınız sistem 1-2 saat yoğun kullanımdan sonra
stabil, bir üst seviyeye geçin. Çarpanı bu sefer 8x yapın.
Baktınız sistem voltaj arttırmasız yine oldukça stabil, bir üst
seviyeye geçiyoruz. 8.5X çarpanına geçtik. Sistem açıldı.
Windows'a girdi. Fakat, oyunlarda kilitlenme oldu. Bu, biraz
voltaj iteklemesinin gerektiğinin göstergesi.
Voltaj iteklemesi gerektiği takdirde, işlemci voltajını hemen en üst seviyeye çıkartmayın. Bunu da adım adım yapacaksınız. Dedik ya, 850 MHz'de voltaj iteklemesine ihtiyacınız oldu, normalde 1.6V olan voltajı 1.7V'a çıkarın. Baktınız sistem stabil oldu, bu seviyede kalsın. Ama yine sorun varsa, bu sefer 1.75V yapın. Stabil olduysa, okeydir.
Sanırım mantaliteyi
anladınız. Adım adım yapılmalı herşey. Bu sayede çıkabileceğiniz
maksimum hızı en sağlıklı bir şekilde tespit edebilmek mümkün.
İşin En Önemli Kısmı: İşlemci Soğutması
Olayın en can alıcı noktasına geldik. Sadece overclock yapıyoruz
diye, iyi bir soğutma edinmemiz gerekmiyor. AMD işlemciler, sahip
oldukları transistor sayısından dolayı, rakibi olan Intel
işlemcilerden çok daha fazla ısınıyorlar. Örneğin, Duron 600
işlemcisinin ısınma oranı, Intel P-III 733 ile aynı seviyede.
Overclock edenlere bir sonraki paragrafta sesleneceğiz ama şimdi
efendi kullanıcılara biraz nasihat verelim. AMD tabanlı bir sistem
alacaksanız eğer, kesinlikle işlemci soğutucusuna fazladan 10-15$
vermek gerekiyor. Piyasada bulunan 2-3$'lık fanlar ile AMD
işlemcileri soğutmanın mümkün OLMADIĞINI bilmelisiniz.
Overclock yapacak arkadaşlara gelelim. Yukarıda söylediklerimizi
sizler için de geçerli. Overclock sever arkadaşların, AMD
işlemcileri için seçmesi gereken fanlarda dikkat etmesi gereken
nokta, o fan'ın yapıldığı iletken maddenin cinsi ve fanın dönüş
hızı. Her maddenin ısı emme miktarı aynı değildir. Piyasada
bulabileceğiniz bir çok fan Aliminyum alaşımlı. Fakat, AMD için
önerilen fanlar bakır alaşımlı olmalı. Bu şekilde, işlemci
çekirdeğindeki ısı tam anlamıyla emilebilecek ve sıcaklık tam
anlamıyla absorbe edilebilecektir.
Ülkemizde bakır alaşımlı fan olarak,
Çizgi
Elektronik'in getirdiği Elan Vital fanlar bulunmakta.
Bunun haricinde ülkemizde, AMD işlemciler için önerilen fanların
azlığını bir yana bırakırsak, Cooler Master'ın AMD Duron-ThunderBird
fanları dikkat çekici. CoolerMAster'ın Türkiyede bulabileceğiniz
6H51 modeli, oldukça etkili bir fan. Tavsiye
edebilirim. Ama Elan Vital fan'lar, Bakır alaşımlı olmasının
verdiği avantaj ile, daha etkili bir soğutma sağlıyor. Bu saydığım
fan modellerinin üzerinde yaklaşık 5000-5500 devir dönen fanlar
bulunuyor. Bu da önemli.
 Elan Vital Bakır Alaşımlı Fan'ın üstten görünüşü |
 Elan Vital Bakır Alaşımlı Fan'ın yandan görünüşü |
AMD işlemcileriniz için güzel fanları, http://www.mavibilgisayar.com/ adresinden bulabilirsiniz. MaviBilgisayar'dan, son zamanlarda oldukça ünlü olan ORB türü fanlardan da bulabilmeniz mümkün. Bu fanın incelemesini yakında siteye koymayı düşünüyoruz.
 Chrome ORB |
Demek istediğim, overclock işine girişmeden önce, mantıklı bir soğutucu almanız gerekiyor. Ben kendi sistemimde, Çizgi Elektronik tarafından sağlanan Elan Vital Bakır Alaşımlı fan'ıkullanıyorum ve size şiddetle tavsiye ederim.
Olay, iyi bir soğutucu edinmekle de bitmiyor. Aldığımız ısı emici+ fan ikilisinin iyi bir soğutma sağlayabilmesi için, çekirdek üzerindeki ısı tam oalrak emilmeli. Fakat, ısı emicilerin alt yüzeyi, çekirdek üzerine tam temas ediyor gibi gözüksede, arada kala boşluklar sayesinde etkin bir soğutma sağlanmıyor. "Isı İletici pasta", "Thermal Gres" diye ifade ettiğimiz bazı katısıvı kıvamındaki pastalar, ısnın tam emilmesinden yardımcı oluyor. Elektronikçilerde bu dediğim maddeyi bulmanız zor olmaz. Ama bu maddenin hangi maddeden yapıldığı önemli. Bizim işimize yarayan iki madde bulunuyor. Silikon ve Gümüş. Gümüş daha iyi iletkendir. Silikon tabanlı olursa da olur.
 Isı iletici Pastayı, işlemci çekirdeği boyutunda ve ince bir tabaka halinde sürmek gerekir. |
Soğutma sorununu da
hallettik. Şimdi sıra testlerde!
Performans Sonuçları
AMD Duron 600 MHz işlemcimizi, ilk başta normal hızında test
ettik. Daha sonra işlemcimizi 800, 850, 900, 950, 980, 1000 MHz
gibi değişik hızlara overclock ederek, darklı test programları ile
performanslarını ölçtük.
Sizlere daha önce, KT133 çipsetli anakartlar ile çıkılabilecek
maksimum stabil FSB hızının 110 MHz olduğundan bahsetmiştim. Benim
elimde, KT133 çipsetini geliştirilmiş versiyonu olan KT133A
çipsetli anakart olduğu için, FSB hızını 140 MHz'e kadar sorunsuz
arttırabildim. Gerekli yorumları zaten performans sonuçlarının
arasında yaptığımdan, bu bölümü uzatmak gereksiz.
Winbench99 benchmark
programı içinde entegre olarak gelen bir modül olan CPU Mark testi
ile, tam sayı performansı ile veri transfer hızını ölçüyor. Bu
test, işlemci FSB hızına genelde daha çok bağlı olduğu için,
7,5x133 çarpanları ile çalışan 1 GHz'lik işlemcimizin CPU Mark 99
puanı, 10x100 çarpanı ile çalışan 1 GHz'lik işlemcimizden daha
fazla.
Bu testimiz ile,
işlemcilerin matematiksel hesaplamalarının performanslarını
ölçüyoruz. FSB hızı önemli değil gördüğünüz üzere. Önemli olan
işlemcinin kaç MHz'de çalışıyor olması.
Şimdi ise gerçek hayatta nasıl bir performans artışı elde
ettiğimize bakalım:
Business Winstone 99 ile, işlemcilerimizi overclock ettiğimizde, günlük hayatta kullandığımız yazılımlar ile performansı ölçüyor. İşlemcini kaç MHz'de çalıştığının yanı sıra FSB hızı, belleklerin çalışma hızı performansa etki eden önemli faktörlerden. Zaten bu da açık olarak gözüküyor.
Şimdi ise oyun
performansımıza bakıyoruz. Quake3 Arena ile yaptığımız testleri
640x480x16 çözünürlükte yaptık. Bu şekilde ekran kartının
performansta bir darboğaz yaratmasını engelleyerek, işlemcilerin
tam performanslarını ortaya koymasını sağladık.
Bellek performansı yani dolaylı yoldan FSB hızı, performansı
etkileyen en önemli faktörler. Örneğin, 133 MHz (266 MHz DDR) FSB
ile çalışan Duron 800 MHz işlemcimiz, 100 MHz FSB ile çalışan
Duron 950 işlemcimizin performansına yakın bir performans suunuyor.
Fakat, şu anda Türkiyede sadece KT133 çipsetli anakart
bulabileceğimizden, bizim denediğimiz 110 MHz FSB yüksek
hızlardaki denemelere pek kulak asmayın.
Performans Artış Oranları
Evet, işlemcimizi 1 GHz'e kadar çıkartabildik. Ama elde ettiğimiz performas artışı ne düzeyde oldu? Şimdi bu oranlara bir bakalım.
|
CPU Mark 99
|
FPU Mark
|
Winstone 99
|
Q3 Arena
|
|
| Duron 600 --> 800 (100x8) |
%27
|
%33
|
%9
|
%12
|
| Duron 600 --> 800 (133x6) |
%32
|
%33
|
%11
|
%21
|
| Duron 600 --> 850 (100x8,5) |
%34
|
%41
|
%9
|
%13
|
| Duron 600 --> 900 (100x9) |
%34
|
%50
|
%11
|
%18
|
| Duron 600 --> 950 (100x9,5) |
%45
|
%58
|
%14
|
%23
|
| Duron 600 --> 980 (140x7) |
%56
|
%63
|
%20
|
%34
|
| Duron 600 --> 1000 (133x7,5) |
%55
|
%66
|
%18
|
%28
|
| Duron 600 --> 1000 (100x10) |
%49
|
%66
|
%16
|
%24
|
Yukarıdaki tabloda,
performans artış oranlarını görüyorsunuz. Performans olarak
baktığımızda, 980 MHz (140x7) seçeneğinin en mantıklı olduğunu
anlamak zor değil. Fakat, her bellek 140 MHz FSB hızını kaldırmaz
ve KT133 çipsetli anakartlar ile 140 MHz'e çıkmaz hayal ürünü
olacağından, bu seçeneği çoğu kullancı es geçebilir. Ama KT133A
çipsetli anakart bulurum derseniz, ayrı mesele.
Son Söz
Farkındayım, oldukça uzun bir yazı oldu. Fakat, bu konu hakkkında
Türkçe birkaynak olmadığından böyle bir işe soyunmak gerekiyordu.
Hemen hemen her yazının sonunda söylüyorum. Bu yazı aslında çok
daha önceleri hazırlanabilirdi. Fakat, bizim sevgili
distributorlerin zamanında ürün göndermemesi; daha doğrusu ürün
inceleme için ürün göndermekten çekinmeleri, bizleri zora sokuyor
ve sizlere bir şey sunamıyoruz. Her neyse, belki zamanı geldiğinde
sizlere artık bu konulardan dolayı şikayette bulunmayız. Ama, bu
zamanın gelmesine inanın daha çok var.
AMD Duron ve ThunderBird işlemcileri ile Overclock konusu en çok
merak edilen konular arasındaydı. Duron, ucuz fiyatı ve mükemmel
performansıyla, AMD işlemci alacakların gönlünü çeldi. Duron
işlemcisinin overclock işlemine, abisi olan ThunderBird'den daha
yatkın olması, bizi böyle bir yazının hazırlığına itti ve sonuçta
Duron 600 ile yaşadığımız Overclock deneyimlerini sizlere anlatan
bir yazı hazırladık.