|
Arızalı donanım bileşenlerini nasıl bulabilirim?
Eğer
hangi donanım bileşeninin hataya neden olduğunu bilemiyorsanız,
aşağıdaki adımları uygulayın.
DİKKAT!
Ekstra
bir güç düğmesine sahip olmayan bir ATX karta sahipseniz,
bilgisayarınızın içini açmadan elektrik fişini mutlaka
çekmelisiniz. Çünkü, kapalı durumdayken de anakart üzerinde
gerilim bulunur. Bu, insanlar için zararlı değildir, ancak ek
kartların ve anakartın zarar görmesine neden olabilir.
1.
Bilgisayarı kapatın ve kasasını açın.
2.
Anakart
üzerindeki tüm ek kartları, ekran kartı haricinde çıkartın.
Disket ve sabitdisk kontrolörlerinin de çıkartılması gereklidir.
Onboard bileşenleri ise, anakarta bağlı olarak ya bir jumper
yardımıyla ya da BIOS’daki kontrolör ayarlarını kullanarak devre
dışı bırakmalısınız. Bununla ilgili daha ayrıntılı bilgiyi
anakartın kullanım kitapçığından temin edebilirsiniz.
3.
şimdi
bilgisayar açılacak, ancak CMOS Setup’ındaki ayarlar, varolan
donanımlar ile uyumlu olmayacağı için hata mesajı verecektir.
Bilgisayar, bu ana kadar sorunsuz bir şekilde çalıştı.
4.
Ancak
ekran siyah kalıyorsa, 2.3 numaralı bölümden devam edin. Eğer
bilgisayar bir beep kodu veriyorsa, okumaya 2.3.2 numaralı
bölümden devam edebilirsiniz.
5.
Bilgisayar açılıyor ise şanslısınız. Çünkü güç kaynağı, anakart,
ekran kartı ve monitör arızalı değildir.
6.
şimdi
bilgisayarı kapatın, sürücü kontrolörlerini takın ve sabitdisk
sürücüsünü bağlayın.
7.
Eğer
bilgisayar sorunsuz bir şekilde açılırsa, bir sonraki adımda
disket sürücüyü de takın.
8.
Bilgisayar açıldığı sürece geri kalan ek kartları arka arkaya,
tek tek takabilir ve kontrol etmek için bilgisayarı her
seferinden yeniden çalıştırabilirsiniz. Ancak tüm bileşenleri
bilgisayar tamamen kapalı durumdayken takmaya veya çıkartmaya
dikkat etmelisiniz.
Eğer
bilgisayar bu sırada açılmayacak olursa, arıza hemen öncesinde
takılan donanım bileşeninden kaynaklanıyor demektir. Bu yöntemi
kullanarak hangi kart veya sürücünün arızalı olduğunu rahatlıkla
tespit edebilirsiniz. Sorunun çözümünü, arızalı donanıma bağlı
olarak kitabın ilgili bölümünde arayabilirsiniz.
Bilgisayar, bileşenlerin tümü çıkarılmış durumdayken de
çalışmıyorsa ve güç kaynağının gerilim değerlerinde de bir sorun
yoksa, arıza anakarttadır.
Arızalı anakartı nasıl anlayabilirim?
Eğer hata
anakarttan kaynaklanıyorsa, BIOS bunu POST esnasında muhtemelen
fark eder ve gerekirse uygun beep kodu ile kullanıcıya bildirir.
Aksi takdirde hatanın tespit edilmesi için sadece POST kod kartı
yardımcı olabilir. Bu tür bir durumda anakartın hangi parçasının
arızalı olabileceği beep kodu veya POST kodu listesi yardımıyla
tespit edilebilir. Farklı BIOS tipleri için tabii ki farklı hata
kodları da mevcut. Yaygın olarak kullanılan beep kodlarının
açıklamalarını da kitabın sonundaki ekte bulabilirsiniz.
Anakartın
birçok yapı taşı lehimlenmiştir. Bu nedenle arızalı parçanın, bu
işin eğitimini almamış kullanıcılar tarafından değiştirilmesi
mümkün değildir. Arızalı olduğunu düşündüğünüz parçayı lehim
tabancası kullanarak sökmeye hiçbir şekilde çalışmamalısınız.
Bir anakartın SMD chip’leri sıcağa karşı oldukça duyarlıdırlar.
Sökülmeye çalışılan bileşenin yakınlarındaki bir chip zarar
görebilir. Lehimin sökülmesi ancak özel bir araç yardımıyla
mümkündür. Anakart üzerindeki değiştirilebilir tek parça
genellikle merkezi işlemci (CPU) ve birçok durumda BIOS’tur. Bu
tür bir sorunla karşılaştığınız zaman ilgili bir teknik servise
başvurun ve fiyat isteyin. Birçok arızanın tamiri mümkün ve
fiyatı da genellikle uygundur. Ancak, bazı durumlarda yeni bir
anakart satın almanız çok daha iyi olacaktır.
Bu
durumda bilgisayarınızı modern bir anakart ile donatma fırsatını
kullanıp kullanmaya karar vermek size kalıyor. Sahip olduğunuz
ek kartlar ve sürücüler gibi tüm bileşenleri, almayı düşündüğünü
anakart eskisi ile aynı Bus sistemine sahip olduğu sürece yeni
anakartınızda da kullanmaya devam edebilirsiniz.
Ekran kartını kontrol etmek
şu ana
kadar yaptığınız işlemlerden olumlu bir sonuç alamadıysanız,
artık bilgisayarın içerisinde çalışmaya başlayabilirsiniz.
1.
Bilgisayarı kapatın ve kasasını açın.
2.
Ekran
kartının yuvasına tam olarak oturup oturmadığını kontrol edin.
Muhtemelen tam olarak yerleşmemiştir. Özellikle yeni AGP grafik
kartları dar ve kademeli bağlantı yapıları nedeniyle sorun
çıkartabilirler.
3.
Eğer bir
şey tespit edemiyorsanız, kartı kasaya sabitleyen vidayı sökün
ve kartı yuvasından çıkartın. Daha sonra kartı yuvasına tekrar
yerleştirin ve tam olarak oturduğundan emin olduktan sonra
vidalayın.
4.
Sonucu
kontrol etmek için bilgisayarı yeniden başlatın.
Hafıza mı arızalı?
Bilgisayarınız tek bir PS/2 veya SDRAM hafızası ile donatılmış
ise, ve yukarıda tasvir hatalar ile şu ana kadar
karşılaşmadıysanız büyük bir ihtimalle sistem hafızası
arızalanmıştır.
1.
İlk
olarak sorunsuz çalıştığından emin olduğunuz, örneğin bir
tanıdığınızdan hafıza birimi temin edin.
2.
Bu
hafızayı kendi sisteminizdeki ile değiştirin.
3.
Sonucu
kontrol etmek için bilgisayarı yeniden başlatın.
4.
Bu sırada
bir Parity Error, yani karşılaştırma hatası mesajı verebilir. Bu
çok önemli bir hata değil, çünkü monitörünüz artık çalışıyor ve
hata kaynağını tespit etmiş bulunuyorsunuz.
Sisteminizi ödünç aldığınız hafıza modülü ile açarken, bir
Parity Error mesajının ekrana gelmesinin nedeni, anakartınızın
hafızanın Parity kontrolünü desteklemesine rağmen aldığınız
modülün Parity Chip’ine sahip olamamasıdır. Bu nedenle satın
alacağınız yeni hafızanın Parity Chip’ine sahip olması
gereklidir. Aksi takdirde Parity kontrolünü BIOS’tan kapatmanız
gerekecektir. Eğer böyle bir seçenek yoksa, Parity Chip’ine
sahip bir hafıza satın almaktan başka bir şansınız kalmıyor.
Ekran kartını kontrol etmek
Ekran
kartının arızalı olup olmadığını kontrol etmek için geçici
olarak başka bir kart kullanmalısınız. Eğer ikinci bir kartınız
yoksa, bir tanıdığınızın ekran kartını ödünç alabilirsiniz.
1.
Bilgisayarı kapatın ve kasasını açın.
2.
Yeni
ekran kartını, bilgisayarınızdaki eski kartın yerine takın.
3.
Ancak
bilgisayarınızda anakarta entegre olarak bulunan bir Onboard
ekran kartı mevcutsa, ilk olarak bunu kapatmalısınız. Bunun için
anakart üzerinde bir Jumper veya DIP şalteri bulunabilir. Eğer
Jumper veya DIP şalteri bulamadıysanız, Onboard ekran kartını
BIOS’tan kapatmalısınız. Bunun için anakart ile beraber sunulan
kitapçığa bakabilirsiniz.
4.
Son
olarak bilgisayarı yeniden başlatın.
54
Bilgisayarınız yeni ekran kartıyla sorunsuz bir şekilde açılır
ve monitöre görüntü gelirse, gerçekten de ekran kartınızda sorun
var demektir. Aksi takdirde monitör arızalıdır. Bu durumda
yapmanız gerekenleri ilerleyen sayfalarda okuyabilirsiniz.
Onboard ekran kartı arızalı ise ne olacak?
Birçok
modern anakart üzerinde entegre ekran kartları bulunur. şayet bu
Onboard ekran kartı arızalanırsa, yeni bir anakart satın almak
zorunda kalmazsınız.
Bir
bilgisayarda normalde birden fazla ekran kartı aynı anda
kullanılamaz. Ancak Windows 98’den itibaren sistemde birden
fazla ekran kartı kullanılmasını mümkün kılan çoklu monitör
çözümleri mevcut. Ancak bunlar da uygun şartlar altında
bağlanabiliyorlar. Bu nedenle yeni bir ekran kartı takılırken,
Onboard kartın mutlaka kapatılması gerekmektedir.
DİKKAT!
Sahip
olunan chipsete bağlı olarak sadece bir PCI ekran kartının
kullanılması mümkündür. Bu konu ile ilgili daha ayrıntılı
bilgiyi donanımınızın el kitapçığından temin edebilirsiniz.
Onboard
ekran kartını anakart üzerindeki bir jumper veya DIP şalteri
yardımıyla devre dışı bırakabilirsiniz. Bununla ilgili daha
ayrıntılı bilgi için kullanım kitapçığına göz atın.
Yeni
ekran kartı boş bir yuvaya yerleştirilebilir. Başka bir şey
yapmaya gerek yoktur. Ekran kartı çalışırsa, onboard kart
arızalı demektir. Onboard kartın tamir edilmesi mümkün olsa bile
pahalı olacağı için işlemciyi değiştirmeden yeni bir anakart
almak daha akılcı bir çözüm olacaktır.
Onboard
grafik kartının arızasının boyutlarına bağlı olarak, devre dışı
bırakmanıza rağmen takılan yeni ekran kartının çalışmasında
sorunlar olabilir veya hiç çalışmayabilir. Bu durumda yeni bir
anakart satın almaktan başka bir çözüm yolu yoktur. Ancak bu tür
bir sorunla çok sık karşılaşılmaz.
Monitör mü arızalı?
şu ana
kadar kontrol ettiğiniz tüm cihazlar ve kablolarda bir sorun
bulamadıysanız, sorun monitörün kendisinden de kaynaklanıyor
olabilir.
HAYATİ TEHLİKE, DİKKAT!
Monitörün
içinde, görüntü tüpündeki gerilim 25.000 volta kadar çıkabilir.
Bu nedenle cihazın fişi takılı olduğu sürece monitörü asla
açmamalısınız. Monitörün 220 voltluk şebeke elektriği
kesildikten sonra da kondansatörler, normalde özel bir devre ile
boşaltılması gereken, sahip oldukları yüksek gerilimi bir arıza
nedeniyle günlerce saklayabilirler. Her şeye rağmen sorunun
kaynağını tespit edebilmek için monitörün içini incelemek
istiyorsanız, çok dikkatli bir şekilde çalışmalısınız.
Monitörlerin genellikle bir veya iki tane, rahatlıkla
çıkartılabilen sigortaları bulunur.
Monitörün
vidalarını sökmeye başlamadan önce ilk olarak yere, üzerinde
çalışabileceğiniz iletken olmayan bir örtü sermelisiniz. Kuru
kağıt (Örneğin eski gazeteler) bunun için çok uygun araçlardır.
Monitörün elektrik kablosunu çıkartın ve kasasının vidalarını
sökmeye başlayın.
Her iki
elinizi birden monitörün içerisine sokmayın. Bir elinizi
pantolon cebinde tutmanız daha iyi olacaktır. Bu sayede
indüksiyon gerilimine maruz kalmak tehlikesini en aza
indirebilirsiniz. Sigorta(lar), bazen ulaşılması zor ve gizli
yerlerde bulunabilirler. Bunları sökmek ve takmak için izole
araçlar kullanmalısınız. Bir sigortayı ohmmetre veya kısa devre
kontrolörü yardımıyla kontrol edebilirsiniz. Eğer arızalı bir
sigortayı yenisi ile değiştirmek isterseniz, yenisindeki
tanımlama bilgilerinin eskisindekilerle aynı olmasına dikkat
etmelisiniz. Sigorta, cihaz yeniden açıldığında tekrar atarsa,
monitörünüzün ciddi bir arızası var demektir.
Bu tür
bir durumda yetkili servise başvurmalısınız. Yeterli bilgiye ve
ekipmana sahip olmadan monitörü tamir etmeye çalışmanız
kesinlikle tavsiye edilmez. |
