Bağlantı ayarları

Yazıyı buraya kadar sıkılmadan okuduğunuza göre ADSL işini ciddi ciddi düşündüğünüzü varsayıyorum. ADSL’e abone olmak için ilk yapmanız gereken, bu adrese girip http://www.turktelekom.com.tr/webtech/default.asp?sayfa_id=194 adsl hizmeti almak istediğiniz telefon numarasını girmek ve bu numaranın bağlı olduğu santralde adsl verilip verilmediğini kontrol etmektir. Buradan olumlu yanıt aldıktan sonra, aynı sitede yer alan açıklamalara göre adsl başvurunuzu yapıyorsunuz. Başvuru esnasında size kullanıcı adı ve şifre verilecektir, buna dikkat edin. Kullanıcı adı ve şifre konusu TT’nin adsl kullanıcılarına çektirdiği çilenin büyük bir bölümünü oluşturuyor. Kullanıcı adı ve şifre yapısındaki belirsizlikler, sizden habersiz değişen şifreler (bağlanamayınca, destek hattını arıyorsunuz ve “Aaa, ee, sizin şifreniz o değil ki !!!” diyebiliyorlar) ve hatta sizin şifrenizle başka bir adsl kullanıcısının sisteme girmesi ve sizin girememeniz…Demek ki kullanıcı adınıza ve şifrenize dikkat ediyorsunuz, ayrıca size bir de “hat numarası” verilecek 18 veya 19 ile başlayan bir numara bu, o numarayı da kaybetmeyin.Bunun yanında Türk Telekom’un yanı sıra büyük İSS’lerde ADSL hizmeti vermeye başladılar, örneğin Superonline. http://adsl.superonline.com/ adresinden bilgi alabilirsiniz. Başvuru yapılıp, hattınız açılınca modem almanın sırası geliyor. Yukarıda ayrıntılı olarak modem seçiminde dikkate almanız gereken noktaları sıraladık, ancak marka konusunda bir şey söylemedik. Bu konuda da çeşitli donanım inceleme sitelerine ve bilgisayar dergilerine başvurmanız gerekiyor. Buradan da fiyat/performans oranı en uygun ve sizin ihtiyaçlarınıza cevap verecek bir modemi tercih etmelisiniz.

Bu arada, performans deyince şöyle bir nokta aklıma geldi, hiçbir markanın hiçbir modeli sizi İnternet’e daha hızlı veya daha yavaş bağlamaz. Bağlantı hızı olarak ne satın almışsanız, modeminizin marka/modeli ne olursa olsun o hızda bağlanırsınız. Sadece ping sürelerinde çok küçük farklar olabilir, ancak bu fark ortalama bir ev/ofis kullanıcısı için önemli değildir. ADSL modem alırken dikkat etmeniz esas konu, sizin ihtiyaçlarınıza uygun bir model olması, fiyatı, ayarlarının, firewall v.b. gibi özelliklerinin yeterli olması, paket içinden çıkan parçaların kaliteli ve yeterli olması ve belki de en önemlisi donanımsal bir problem yaşadığınızda sizi süründürmeyecek, kısa sürede tamir veya değişimi yapacak bir yerden almanızdır.Modemi aldınız, eve/ofise geldiniz, peki şimdi? Her modemin ayrı bir ayar yöntemi olduğu için size her işe yarar İngiliz anahtarı bir çözüm sunamıyorum, ama okumanız yazmanız varsa, ürünle beraber gelen kitapçıkta anlatılan kısa 1-2 adımı tamamlamanız yeterli olacaktır. Ancak genel olarak şunlar söylenebilir:
Eğer modeminizi USB üzerinden bilgisayarınıza kuracaksanız, diğer USB cihazlardan bir farkı yok, cihazı takın, CD’den driver’ı yükleyin. Çevirmeli ağ ayarlarını yaptığınız gibi bu bağlantının da ayarlarını (kullanıcı adı vs.) yapın ve bağlanın.

Eğer Ethernet üzerinden bağlanıyorsanız veya genel olarak harici bir modem almışsanız, öncelikle kitapçığından cihazın sahip olduğu varsayılan ip adresini öğrenip, kendi ağ kartı ayarlarınızda uygun bir ip adresi tanımlanmanız gerekebilir. Ancak çoğu zaman otomatik ip al diye ayarlanmış ağ kartınızı modemin Ethernet portuna bağlamanız yeterli olacaktır. Sizin kartınız otomatik olarak bir ip adresi alacaktır. Daha sonra İnternet explorer’dan modemin ip adresini girip enter’a basacaksınız. Hemen hemen tüm modemlerde cihazın içine gömülü bir web sayfası mevcuttur. Cihazla ilgili ayarlar ve durumunun gözlenmesi bu web sayfaları üzerinden yapılır.

Yapmanız gereken ayarlar,

VPI = 8
VCI = 35
Encapsulation=PPoE LLC (Bu bazı bölgelerde PPoA LLC olabilir!)
Username=kullanıcıadınız@ttnet
Password=Şifreniz

olarak ayarlamak, kaydedip, modemin kendini resetlemesini beklemekten ibarettir.

Cihazınızın üzerinde mutlaka bir link ışığı olacaktır. Cihaza sadece elektrik kablosunu takıp açtığınızda bu ışık sarı veya kırmızı yani ADSL’i tespit edemiyorum manasına gelen durumda olacaktır. Daha sonra cihazın arkasına ADSL’e açılmış olan telefon hattınızı taktığınızda ışık bir süre yanıp sönecek en sonunda da yeşile dönüp sabit yanmaya devam edecektir. Tabii renkler modelden modele değişebilir ama sistem böyle.

Link ışığının yanması İnternet’e bağlı olduğunuz manasına gelmez, hattınızın ADSL’e açık olduğunu ve modemin bunu tespit ettiğini gösterir. Eğer, örneğin kullanıcı adınızı yanlış yazarsanız link ışığı yanmasına rağmen IP alamaz ve nete çıkamazsınız.

Yukarıdaki ayarları tamamlamışsanız explorer’ı açıp, sörfe başlayabilirsiniz.

DNS meselesi

DNS benim için bir mesele değil, tahminimce sizin içinde değil, ama ADSL’e bağlanınca böyle bir derdiniz olabilir.

www.yahoo.com yazdınız enter’a bastınız, bilgisayarınız öncelikle DNS server’a gidip “bana www.yahoo.com’un IP adresini ver” der ve bu ip adresi ile www.yahoo.com’a bağlanırsınız.DNS server dediğimiz çoğunlukla size İnternet servisi veren sağlayıcının sunduğu bir hizmettir. Ancak Türk Telekom’un DNS server’ları ya çok yavaştır ya da düzgün çalışmaz. Varolduğunu bildiğiniz (başka yerlerden sorunsuz girdiğiniz) web sitelerine “web sitesi bulunamadı” mesajı sonrasında ulaşamazsınız. Bu ADSL’in ilk günlerinden beri çok karşılaşılan bir durum. Eğer siz ilk ayarlarla böyle bir problem yaşamadan normal çalışıyorsanız, problem yok demektir, aynen devam edin. Ancak bu gibi sorunlar yaşıyorsanız, Türk Telekom’un dns server’larını kullanmak zorunda değilsiniz. Modem ayarlarınızda çalıştığını bildiğiniz diğer DNS server adreslerini girebilirsiniz.

Sabit IP (Almalı mı, almamalı mı?)

İnternet’e bağlandığınızda dünyada bir eşi olmayan bir IP adresi bilgisayarınıza atanır. Böylece sizin bilgisayarınız İnternet üzerindeki diğer bilgisayarlarla haberleşebilir. Hangi yöntemle bağlanırsanız bağlanın bu geçerlidir. Dial-up olarak bağlandığınızda bağlı kaldınız süre size ait olan bir ip numaranız olur, düşüp tekrar bağlandığınızda ise farklı bir ip alırsınız.

Servis sağlayıcıların sahip oldukları belli ip aralıkları vardır. Kendisi üzerinden hizmet alan müşterilerine bu ip aralığında ip dağıtırlar.

ADSL’e başvurduğunuzda isterseniz ücretsiz olarak (en azından şu an için böyle) sabit ip’ye sahip olabilirsiniz. Bu şu anlama gelir, ADSL bağlantısını her yaptığınızda 81.251.1.250 gibi sabit bir ip adresi bilgisayarınıza atanacak, bağlantıyı kesip tekrar kursanız da aynı ip adresini alacaksınız.

Peki bunun avantajı veya dezavantajı nedir? Dışarıdan başka İnternet kullanıcılarının sizin bilgisayarınız üzerindeki bir servise (mesela kendi makineniz üzerinde tuttuğunuz web sitesine) ulaşmalarını istiyorsanız sabit ip’ye sahip olmak daha kullanışlıdır. Ip adresinizi arkadaşlarınıza veya her kim kullanmak istiyorsa onlara verirsiniz ve diğer İnternet kullanıcıları web gezginlerini açıp sizin ip adresinizi yazdıklarında, karşılarına sizin bilgisayar üzerinde çalışan web sitesi gelir.

Sabit ip’niz olmasa da kendi makinenizde web sitesi sunabilirsiniz, ancak ADSL bağlantınız kesip, tekrar bağlandığınızda farklı bir ip adresi alacağınızdan yeni ip adresinizi arkadaşlarınıza bir şekilde iletmeniz gerekir. Hatta sabit ip’niz varsa, bir domain ismi alıp (benimsitem.com gibi), sonra da sabit ip’nizi bu adrese tanımlarsanız, ip adresiyle değil, benimsitem.com yazarak da sizin bilgisayarınıza ulaşabilirler.

Hımm, güzel bir şey bu sabit ip, hem de bedavaymış neden almayalım ki, diye düşünebilirsiniz. Ancak İnternet üzerinde sabit bir ip’ye sahip olmak, kötü niyetli kişilerin de sizi her zaman aynı adreste bulabilmesi manasına gelir. Ayrıca, bir şekilde bu ip adresi bazı sitelere girmekten engellenirse yani banlenirse, eliniz ayağınız bağlı kalır.

Sonuç olarak, öyle web sitesi, mail server’la falan işim olmaz, ben doğru düzgün İnternet’e gireyim bana yeter diyorsanız, sabit ip almanın size getireceği bir avantaj bulunmuyor. Ancak özellikle işyerleri için, kendi mail server’larına sahip olacak, web sitesini kendi bilgisayarı üzerinden dünyaya açacak yerler için sabit ip alınabilir.

Aslında sabit ip almasanız da, sabit ip’nin sunduğu imkanlardan faydalanmanızı sağlayan bir sistem mevcut, şimdi bunu inceleyelim.

Dinamik DNS

http://www.noip.com bu adres size bir şey ifade ediyor mu? Etmiyorsa bile okumaya devam edin, pişman olmayacaksınız.

Az önce sabit ip’nin ne olduğunu, avantaj ve dezavantajlarını anlatmaya çalıştık. Sabit ip meselesi aslında ADSL özelinde bir konu değil, dial-up da bağlansanız, kablonet’de kullansanız sonuç değişmiyor. Bir çok kişi kendi bilgisayarı üzerinde bazı İnternet servisleri kullanmak veya en azından dışarıdan evindeki bilgisayarına ulaşmak istiyor.

Ancak sabit ip’niz yoksa, dışarıdan bağlanmak zorlaşıyor, çünkü siz en son baktığınızda gördüğünüz ve not ettiğiniz ip adresiniz, bağlantınız bir ara kopup tekrar geldiğinde değişmiş olabilir. İşte sabit ip’ye sahip olmayanların, sabit ip’ye sahip olmanın rahatlığını yaşaması için sunulan bir servis var: dinamik dns.

Sistem basitçe şöyle işliyor: Bu servisi sunan web sitelerinden birisine gidiyorsunuz (noip.com mesela), kayıt olup kullanıcı adı-şifre alıyorsunuz. Kayıt esnasında size bir subdomain veriyorlar (benimismim.noip.com gibi). Bu subdomain sizin bilgisayarınıza (o an geçerli olan ip adresinize) yönlendiriliyor. Sonra da web sitesinden ufak bir program indiriyorsunuz. Programı bilgisayarınıza kurup, sitede tanımladığınız kullanıcı ve şifrenizi girince ayarlamalar bitmiş oluyor.

Sizin bilgisayarınızda çalışan bu program sürekli olarak sizin ip adresinizi kontrol ediyor. IP adresiniz değişince noip.com’a bildiriyor, noip.com’da sizin subdomain’e bağlı ip’yi değiştiriyor. Sonuçta benimismim.noip.com sürekli sizin bilgisayarınızın ip’sini veriyor.

Dinamik DNS güzel bir imkan olsa da, eğer kendi bilgisayarınız üzerinde bir takım servisler vermeyi düşünüyorsanız, en başta sabit IP almak en akıllıcası gibi gözüküyor.

Güvenlik/Firewall

Güvenlik ve kullanılabilirlik aslında birbirine zıt kavramlardır. En güvenli sistem dışarıyla hiçbir bağlantısı olmayan sistemdir. Ancak o zaman da, kullanılabilirliği sıfıra iner. O zaman güvenlik ve kullanılabilirlik dengeli bir şekilde ayarlanmalı ve hem yapmak istediğimiz işi yaparken, hem de güvenliğimizi mümkün olan en üst düzeyde tutmalıyız.

7/24, üstelikte yüksek hızda İnternet’e bağlı bir sistem sürekli tehdit altındadır. Oturup güvenlik loglarına baktığımızda aşağı yukarı her on dakika da bir birilerinin port taraması veya benzeri yöntemlerle sistemimize ulaşmaya çalıştığını görürüz.

ADSL bağlantısına karar veren bir kullanıcı, hele ki bir iş ortamında birden fazla bilgisayarı bağlayacaksa güvenlik konusunu iyice düşünmelidir. Güvenlik çok boyutlu bir konu olduğu için burada ayrıntılı olarak incelememiz mümkün değil. Ancak en azından alacağınız ADSL modemde kolay ayarlanabilir bir firewall olmasına dikkat edin ve modemi kurarken bu firewall’ı inceleyin, varsayılan ayarlarının sizin için yeterli olup olmadığına dikkat edin. Mümkünse, firewall içinde önce tüm iletişimi kısıtlayıp, sonra adım adım kullandığınız servisler için gereken portları (ama sadece gerekenler) açın. Sadece modem üzerindeki firewall’a güvenmeyin, bilgisayarınıza da mutlaka iyi bir firewall ve sürekli güncellenen bir antivirus kurun.

Windows XP kullanıyorsanız Servis Paketi 2’yi yüklemenizi şiddetle tavsiye ediyorum. İşletim sistemi güncellemelerini otomatiğe alın ve sürekli güncel kaldığınızdan emin olun.

Her modemin firewall ayarı farklı farklı olduğu için size standart bir ayar vermem mümkün değil, ancak altta örnek olması için Alcatel Speed Touch ADSL modemin firewall ayarlarını veriyorum. Tabii ki bu benim ihtiyaçlarıma göre ayarlanmış, sizin ki farklı olabilir.

Firewall eğer “Packet Firewall” özelliğine sahipse, sisteme giren ve çıkan her ip paketini inceler ve sizin oluşturduğunuz kurallara göre izin verir veya vermez.

Yukarıdaki listede, kurallar üstten aşağıya doğru taranıyor. Ip paketi bu kurallardan birisine uyuyorsa izin veriliyor, en alttaki kural “drop/iptal etl” komutu ile ile yukarıdan aşağıya doğru hiçbir kurala uymayan paketi siliyor.

İnternet’e bağlı makineların temel servisleri (http, ftp, mail https vb.) kullanabilmesi için ilk iki kuralı tanımlamışım. Çünkü bu servisler 13-443 arası portları kullanıyorlar. Aşağıda sık kullanılan bazı protokollerin portlarını veriyorum:

HTTP 80

HHTPS 443

FTP 20 ve 21

SMTP 25

POP3 110

NNTP 119

Uzak Masaüstü (Terminal Servisleri) 3389

İlk kuralı inceleyelim:

İlk kural; yerel ağ’dan gelen, internete doğru 13-443 arası portlara giden tcp paketlerine izin ver diyor.

İkinci kurala bakalım:

İkinci kural ise, birincinin tersi gibi, İnternet’ten 13-443 arası portlardan gelen tcp paketlerinin yerel ağa geçmesine izin ver diyor.

Şimdi bu noktada ufak bir bilgi verelim, bir bilgisayar üzerindeki servislere ilgili servisin portundan bağlanıyoruz. Örneğin web sunuculara 80 numaralı porttan bağlanıyoruz. Ancak aslında web sunucu da bizim bilgisayarımıza 1024-65536 arası rastgele bir porttan bağlantı kuruyor. Firewall, her paketi incelediği için bağlantıya çift yönlü olarak izin vermeliyiz.

Örneğin yerel ağı İnternet’te 80 numaralı porta açmak için aynı zamanda web sunucunun içerideki makinelere doğru erişimini de tanımlamalıyız. Bazı firewall’lar bu geri dönüş bağlantılarını ya hiç kontrol etmezler veya kuralı kendisi otomatik oluştururlar. Biz burada bunu da tanımlamışız.

ADSL modeminiz üzerindeki firewall sizin için yetersizse veya daha ayrıntılı ayarlamalar yapmak istiyorsanız, yerel ağınızla ADSL arasına üzerinde Firewall/Proxy yazılımı (ISA Server gibi) çalışan bir bilgisayar koyup, onun üzerinde çok daha ayrıntılı ayarlamalar yapmanız mümkün olabilir.

Nat/Pat

Yok, yok bir yazım hatası söz konusu değil, bu bölümün başlığı gerçekten nat/pat. Hayır, size saçma bir Japon çizgi filminden bahsedecek değilim, nat ve pat bizim işimize yarayan ağ teknolojilerinin isimleri ve birazdan kısaca tanıyacağız.

Nat, Network Address Translation kelimelerinin kısaltması. Bunu "ağ adresi çevrimi" gibi Türkçeleştirebiliriz. Nat şöyle ortaya çıkmış, 90'lı yılların sonlarına doğru, ip adres blokları hızla tükenmeye başlamış. Yani A, B ve C sınıfı gerçek ip adresleri İnternet'in çok hızlı büyümesiyle, isteyen kurum ve kuruluşlara dağıtıldıkça bu gidişle dağıtılacak ip adresi kalmayacağı farkedilmiş. 100-150 Pc'den oluşan bir bilgisayar ağının İnternete çıkabilmesi için her bir Pc'ye ayrı ve gerçek bir IP adresi vermek yerine, İnternet ile yerel ağ arasında aracılık görevi gören bir yönlendiricinin gerçek IP adresine sahip olması ile tüm yerel ağın İnternet'e çıkabileceği nat sistemi geliştirilmiş.

Yerel ağdaki bilgisayarlar Nat yapan bilgisayarı/yönlendiriciyi varsayılan ağ geçidi olarak görürler. Böylece İnternet'e doğru her paketi bu cihaza yollarlar. Nat yapan makina, kendine gelen bu IP paketlerinin "kaynak IP adresi" bölümünü değiştirip, kendisinin gerçek IP adresini yazar ve İnternet'e gönderir. Bu paketin cevabı İnternet'ten geldiğinde de, en başta bu paketi gönderen yerel ağdaki PC'ye bu paketi iletir. Böylece yerel ağdaki bilgisayarlar kendileri gerçek bir İnternet IP adresine sahip olmasalar da, İnternet'e çıkabilmiş olurlar.

Pat, "Port Adress Translation" ise Nat yapan yönlendiricilerin yapabildikleri diğer bir iştir. Eğer İnternet üzerinden iç ağa doğru beklenmeyen (yani iç ağdan yapılmış bir isteğin cevabı olarak değil) bir talep gelirse, Pat yapan yönlendirici önceden ayarlandığı gibi bu isteği içerideki bir bilgisayara iletir.

Örneğin, sizin iç ağda 10.0.0.1 gibi bir IP adresine sahip bir web sunucunuz varsa ve İnternet'ten bu bilgisayarın üzerindeki web sitesine ulaşılabilmesini istiyorsanız, aradaki yönlendirici cihazda (ADSL router mesela) Pat ayarlarını yaparsınız.

"Dışarıdan (İnternet'ten) 80 numaralı porta gelen istekleri, iç ağdaki 10.0.0.1 IP adresine sahip bilgisayarın 80 numaralı portuna yolla" dersiniz.

Sinan ÇAY-www.turkcenet.org

Murat KUZU