Tablodan da anlayabileceğiniz gibi eğer formatı sayının uzunluğundan dar tutarsanız Pascal bu sayıyı yuvarlayacaktır.

For Döngüsü

   For döngüsü çoğu programlama dilinin en basit döngüsüdür.Tek bir komutu birden fazla kez tekrarlamak için kullanılır.Aşağıdaki örneği inceleyin.

Program for_dongusu1; { Program ismi }
(*
For döngüsü ile birlikte birkaç teknik...
*)
var { Değişkenleri tanımlamaya başla }
a,b,c: integer; { a ve b birer tamsayıdır }

begin { Program başlangıcı }
a := 1;
b := 15;

for c := a to b do { C 1'den 15'e kadar bir tamsayı için }
begin { Döngü için begin }
write (c,'-');writeln('Bu ',c,'. satir...'); { 15 satır => 1-Bu 1. satır... formatında
}
end; { Döngü sonu }
end. { Program sonu }

 Bu programı derleyip çalıştırdığınızda.15 satır writeln komutunun işlendiğini göreceksiniz.For döngüsü for...do biçiminde kullanılır.begin kullanımı zorunlu değildir fakat özellikle birden fazla komut kullanılacaksa yazılması gerekir.Tabi döngü sonunda end; biçiminde end komutunu da koymak şartıyla.
 Şimdi yukarıdaki programda "for c := a to b do" satırını "for c := b downto a do" şeklinde değiştirip tekrar derleyip çalıştırın.Umarım mantığını anlayabilmişsinizdir.Aynı şekilde yukarıdaki yöntem karakterler(char) içinde kullanılabilir.Aşağıdaki örneği inceleyin.

Program for_dongusu2; { Program ismi }
(*
For döngüsü ile birlikte birkaç teknik...
*)
var { Değişkenleri tanımlamaya başla }
alfabe: char; { alfabe bir karakterdir }

begin { Program başlangıcı }

for alfabe := 'A' to 'Z' do { Alfabe A dan Z ye kadar bir karakter için }
write (alfabe);

end. { Program sonu }

 Yine aynı şekilde downto ve begin kullanarak ta programı deneyebilirsiniz.Ancak karakterlerde dikkat edilmesi gereken şey tek tırnak(') kullanımıdır.

Repeat-Until Döngüsü

   repeat...until döngüsü bir komutu "until" komutundan sonraki olay(eşitlik v.b.) sağlanana kadar tekrarlar.Aşağıdaki örneği inceleyin.

Program repeat_dongusu; { Program ismi }
(*
Repeat-Until döngüsü ile birlikte birkaç teknik...
*)
var { Değişkenleri tanımlamaya başla }
a: integer; { a bir tamsayı }

begin { Program başlangıcı }

a := 1;{ A=1 }
repeat { repeat başlangıcı }
a := a+1; { a yı birer arttır }
write(a,'-');writeln('Bu ',a,'. satir...'); { Ekran çıktısı }
until a = 16; { A=16 olana kadar repeat komutu sonrasını tekrar et }

end. { Program sonu }

 Yukarıdaki örnek geçen bölümde yazdığımız for_dongusu1 örneğinin aynısı.Sondan başa yapabilmemiz için "a :=1" satırını "a :=16" olarak değiştirin.Daha sonra "a := a+1" satırını "a :=a-1" olarak değiştirin.Son olarak ta "until a = 16" satırını "until a = 1" olarak değiştirip kodu tekrar derleyin.Umarım aşağı yukarı kullanımını anlamışsınızdır.

While ve Case Döngüleri

   While döngüsü verilen şart geçerli olduğu sürece Do blokunun içindeki komutları çalıştırır.Aşağıdaki örneği inceleyin.

Program while_dongusu; { Program ismi }
(*
While ... Do ... döngü örneği
*)
var { Değişkenleri tanımlamaya başla }
a: integer; { a bir tamsayı }

begin { Program başlangıcı }

a := 1;{ A=1 }
while a < 16 { A 16'dan küçük olduğu sürece }
do { Do bloku }
begin { Do bloku için begin }
write (a, '-');writeln('Bu ',a,'. satir...');
{ 15 satır => 1-Bu 1. satır... formatında }
a := a+1; { A yı birer birer artır }
end; { Do bloku için end }
end. { Program sonu }

 Bu program bütün döngülerde yazdığımız klasik 15 satır programının while döngüsü kullanılarak yazılmış halidir.

 Case döngüsü birden fazla şartlı kullanımlar için daha pratik bir döngüdür.Değişik şartlar altında aynı veya farklı komutlar çalıştırılabilir.Aşağıdaki örneği inceleyin.

program case_dongusu;
(* Case döngü örneği *)
var
girdi: integer;

begin { Program başlangıcı }
repeat { Tekrarla }
begin { repeat için }
writeln('1 ile 5 arasinda bir sayi girin: ');read(girdi);
{ Ekrana yaz,girdi oku ve girdi değişkenine ata }
end; { repeat için }
until (girdi>0) and (girdi<6); { girdi tamsayısı 0 dan büyük 6 dan küçük olana kadar
tekrarı sürdür... }

case girdi of { Girdi değişkeni için case }
1: writeln('Selam'); { 1 girilirse ekrana selam yazdır }
2: writeln('Merhaba'); { 2 girilirse ekrana merhaba yazdır }
3: writeln('Ne haber?'); { 3 girilirse ekrana ne haber? yazdır }
4: writeln('Iyi sanslar'); { " " }
5: writeln('Hoscakal');
end; { case için }
end. { Program sonu }

 Kodu biraz karışık gözükebilir ama mantığı basittir.Kullanıcıdan girdi beklenir ve bu girdi 0 ile 6 arasında bir tamsayı olana kadar program kullanıcıya girdiyi sorar.0 ile 6 arasında bir girdi verilirse.Her sayıya ayrı bir işlem uygular mesela 1 girilirse ekrana selam yazdırır.Öğrendikleriniz dahilinde writeln komutlarını başka komutlarla değiştirebilirsiniz.Örneğin 5: end. yaparsanız kullanıcı 5 rakamını girdiğinde program sonlanacaktır.

If..Then..Else Bloku

   If..Then..Else bloku çoğu programlama dilinde olduğu gibi Pascalda da önemi tartışılmaz bir döngüdür.Kısaca yapısı şöyledir.

If şart then
begin
(Şart doğru ise çalıştırılacak kod)
end
Else
begin
(şart yanlış ise çalıştırlacak kod)
end;

 Blok içinde begin ve end komutları kullanmadanda programlarınzı yazabilirsiniz.Ancak kullanmanız sizin yararınıza olacaktır.
 Çoğu programlama dilinde Elseif yada Elsif gibi eğer yukardaki şart yanlışsa bu şartı da dene gibi bir komut vardır.Ancak bu komut Pascal'da mevcut değildir.Bu açığı Else komutundan sonra tekrar bir If bloku başlatarak kapayabiliriz.Aşağıdaki örneği inceleyin.

program If_Then_Else;

var
a,b,c: integer;

begin
a:=5;
b:=10;
c:=50;

if (a=5) and (b=10) and (c=50) then { Eğer a=5 b=10 ve c=50 ise başla }
begin
if a+b=14 then writeln('a+b 14 e esittir...') { Eğer a+b=14 ise }
else writeln('a+b 14 e esit degildir...') { Eğer a+b 14 e eşit değilse }
end
else { Eğer a=5 b=10 ve c=50 değil ise }
halt; { Programı bitir }
end.

 Dikkat edilmesi gereken bir başka mevzu ise eğer If blokundan sonra else kullanmak istiyorsanız hiçbir şartla If içindeki komutları noktalı virgül(;) ile sonlandırmamalısınız.Dikkat ettiyseniz end; yerine dahi end kullandım.
 Yukarıdaki programda and gibi bir operatör kullandık bir sonraki derste operatörler hakkında geniş bilgi vereceğim.Son olarak Else If komutunuda kavrayabilmek için aşağıdaki kodu inceleyin.

program Else_If;

var
a: integer;

begin
a:=5;

if a=5 then writeln('A=5 Bes')

else if a=6 then writeln('A=6 Altı')

else writeln('A bilinmiyor...');

end.